ՏԻՄ ընտրությունները Շիրակում․ անցած ընտրություններից մինչև նոր հնարավոր սցենարներ
ՏԻՄ ընտրությունները Շիրակում․ անցած ընտրություններից մինչև նոր հնարավոր սցենարներ
2025 թվականին Գյումրիում տեղի ունեցած տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններից հետո քաղաքի կառավարման շուրջ քաղաքական և իրավական քննարկումները ոչ միայն չեն մարում, այլև ստանում են նոր երանգներ։ Սպասվում է, որ այս աշնանը ՏԻՄ ընտրություններ կանցկացվեն Շիրակի մարզի Ախուրյան, Արթիկ, Աշոցք և Ամասիա համայնքներում․ սակայն դրան զուգահեռ՝ ակտիվորեն քննարկվում է նաև Գյումրիում արտահերթ ընտրություններ անցկացնելու հնարավորությունը։
«Երկխոսություն» մեդիա կենտրոնում կազմակերպված հանրային քննարկման շրջանակներում ոլորտի առաջատար փորձագետներն ու պաշտոնյաները վերլուծել են ստեղծված իրավիճակը, ֆինանսական ռիսկերն ու իրավական հնարավոր լուծումները։ Քննարկման բանախոսներն էին՝ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի քարտուղար Արմեն Սմբատյանը, Սախարովի անվան Մարդու իրավունքների պաշտպանության կենտրոնի Շիրակի մասնաճյուղի ղեկավար Սեյրան Մարտիրոսյանը, «Համայնքների ֆինանսիստների միավորում» ՀԿ փոխնախագահ Աբրահամ Արտաշեսյանը։
Գյումրու քաղաքական դաշտում ստեղծված իրավիճակը գնահատելիս բանախոսների կարծիքները բաժանվեցին։
Սեյրան Մարտիրոսյանի համոզմամբ՝ Գյումրիում առկա է ոչ թե բնականոն կառավարման ճգնաժամ, այլ քաղաքական լարվածություն, որն արհեստականորեն գեներացվում է իշխող ուժի կողմից։
«Տեսնում եմ, որ կա ոչ թե ճգնաժամ, այլ լարվածություն և ճգնաժամի գեներացում։ Տարօրինակ է․ ավելի լավ է ճգնաժամերը կառավարել, լուծել, քան դրանք գեներացնել։ Արդյո՞ք Հայաստանի պետական շահերից է բխում հանրապետության երկրորդ համայնքում լարվածություն ստեղծելը։ Այդ փոցխի վրա մեկ անգամ արդեն ոտք դրվել է, և այն ցավագին հարվածել է․ դա նախորդ արտահերթ ընտրություններն էին։ Նախորդի դառը փորձը ցույց է տալիս, որ դա լուծում չէր»,- նշեց Մարտիրոսյանը։
Նա նաև ընդգծեց, որ հասարակության լայն շերտերի ընկալումն էլ է այդպիսին, ինչն արտահայտվում է ընտրություններին ցածր մասնակցությամբ։ Ըստ նրա՝ բնակչության պասիվությունը նույնպես դիրքորոշում է, որով մարդիկ ցույց են տալիս, որ առճակատման գնացող, կանոններն անտեսող և անձերի պայքար մղող ուժերն իրենցը չեն։ Առկա քաղաքական ուժերն այդպես էլ չեն ներկայացնում քաղաքի զարգացման «սմարթ» ռազմավարություններ։
Արմեն Սմբատյանը հակադարձեց․ «Արդյունավետ կառավարման խնդիրը բոլոր երկրներում և համայնքներում էլ կա, և դա անընդհատ կատարելագործման կարիք ունի։ Գյումրիի պարագայում վերջին ընտրության և դրան նախորդող ընտրության միջև մասնակցության աճ կար։ Սա նշանակում է, որ քաղաքացին ցանկանում է և պատրաստ է մասնակցել տեղական ինքնակառավարմանը։ Սակայն խնդիրը կարող է լինել ինստիտուցիոնալ մակարդակում․ գուցե այն մոդելը, որն այսօր ունենք, դեռ բավարար չէ ընտրողին որոշումների կայացման մեջ լիարժեք ներգրավելու համար»։
Բնակչի և տեղական ինքնակառավարման կտրվածությունը
Աբրահամ Արտաշեսյանն իր խոսքում անդրադարձավ ամենացավալի իրողությանը՝ բնակչի և տեղական ինքնակառավարման (ՏԻՄ) միջև առկա խզմանը։
Նրա վերլուծությամբ՝ համամասնական ընտրակարգին անցնելուց հետո ՏԻՄ-ը փաստացի վերածվել է տարածքային կառավարման։
Ասում է, որ ընտրական օրենսդրությամբ կուսակցությունն ինստիտուցիոնալ առումով ազգային մակարդակի կառույց է։ Երբ կուսակցությունները մտնում են համայնք, համայնքի շահը թերագնահատվում է, և առաջնորդվում են ազգային, կուսակցական շահերով։
Արտաշեսյանը որպես ցուցիչ նշեց ՔՊ-ի օրինակը, որտեղ նախաքվեարկության (պրայմերիզ) արդյունքներն ու թեկնածուի ընտրությունը որոշվում են ոչ թե Գյումրիում, այլ Երևանի վարչությունում։ Նույն պատկերն է նաև մյուս կուսակցություններում․ թեկնածուների հարցը որոշվում է ամենաբարձր մակարդակում։
Եթե 1996թ․ միամանդատ համակարգով ընտրվում էին համայնքի երևելի դեմքերը, ապա այսօր կուսակցական ցուցակներով ընտրված ավագանու անդամը չի կարող դեմ գնալ իր կուսակցապետի հրահանգին (օրինակ՝ նիստեր սաբոտաժ անելու հարցում)։ Պայքարը գնում է ոչ թե համայնքի խնդիրների լուծման, այլ ազդեցության ցուցադրման համար։
Ֆինանսական ռիսկեր և կախվածություն կենտրոնից
Աբրահամ Արտաշեսյանը մտահոգիչ վիճակագրություն ներկայացրեց ֆինանսական ապակենտրոնացման վերաբերյալ։ Համայնքների ֆինանսական ապակենտրոնացումը գտնվում է ծայրահեղ ցածր՝ 8% մակարդակում․ սա նշանակում է, որ պետական բյուջեից հանրապետության բոլոր համայնքներին միասին հատկացվում է ընդամենը այդքան միջոց (մնացած 92%-ը ծախսվում է պետական բյուջեից)։
Բոլոր համայնքների սեփական եկամուտները միասին կազմում են պետբյուջեի ընդամենը 4%-ը, ևս 4%-ն ապահովվում է պետական դրամաշնորհների ու սուբսիդիաների հաշվին։
Սուբվենցիոն ծրագրերը (ասֆալտապատում, ջրագծերի անցկացում և այլն) ֆինանսավորվում են կենտրոնից, իսկ ավագանին դրանց վրա ունի նվազագույն ազդեցություն։ Համայնքային բյուջե փոխանցվող միջոցների վերահսկողությունն իրականացնում են մարզպետարանը, ՏԿԵՆ-ը և Կառավարությունը։
«Եթե Երևանը՝ որպես ամենաուժեղ համայնք, շնորհակալություն է հայտնում վարչապետին ավտոբուսներ գնելու համար, ապա Գյումրիի պես քաղաքում իշխանությունը ստիպված է համագործակցել իշխող կուսակցության հետ։ Ավագանու նիստերում քաղաքական դեբատները ֆինանսի հետ կապ չունեն․ անկախ նրանից, թե ինչ որոշում կկայացվի, մեկ է՝ պետական բյուջեից փոխանցվող միջոցները կախված են կենտրոնական իշխանության վերաբերմունքից»,- նշեց Արտաշեսյանը։
Ընտրությունների ծախսատարությունը և ժողովրդավարությունը
Ընտրությունների կազմակերպման ֆինանսական կողմին անդրադառնալիս Սեյրան Մարտիրոսյանը նշեց, որ ԿԸՀ-ն մեծ միջոցներ է ծախսում տպագրության, լոգոտիպերով հատուկ փաթեթների և ձեռնարկների վրա։ Ըստ նրա՝ հանրային միջոցները նորից արտահերթ ընտրությունների վրա ծախսելը պետք է լավ կշռադատվի, և պետք է առաջնորդվել ազգային ու պետական, այլ ոչ թե նեղ քաղաքական շահերով։
Արմեն Սմբատյանը, հակադարձելով Ս․ Մարտիրոսյանին, պարզաբանեց, որ վիզուալիզացիայի, լոգոտիպերի և տեսահոլովակների մեծ մասն իրականացվում է միջազգային դոնորների միջոցով, ինչը նաև քաղաքացիական կրթության բաղադրիչ է։ Ըստ նրա, ժողովրդավարությունը ոչ մի երկրում էժան չէ, սակայն Հայաստանում ընտրությունները բավականին էժան են այլ երկրների համեմատ։ ՀՀ Սահմանադրության 2-րդ հոդվածով իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, որն այն իրականացնում է ընտրությունների և հանրաքվեների միջոցով։ Եթե անհրաժեշտ է ընտրել ընտրովի մարմին, պետությունը պետք է դնի անհրաժեշտ միջոցները։
Իրավական մեխանիզմներ և փակուղուց դուրս գալու ուղիներ
ԿԸՀ քարտուղար Արմեն Սմբատյանը հայտարարեց, որ այս պահին օրենքով արտահերթ ընտրությունների գնալու իրավական հնարավորություն չկա․ ՏԻՄ օրենքում հստակ նշված են բոլոր այն սցենարներն ու հիմքերը, որոնց դեպքում կարող են նշանակվել արտահերթ ընտրություններ (օրինակ՝ երբ ավագանու նիստերը որոշակի ժամկետում չեն կայանում քվորումի բացակայության պատճառով)։
Սեյրան Մարտիրոսյանն առաջարկեց մի շարք ինստիտուցիոնալ փոփոխություններ․
- Համամասնական ընտրակարգում թույլ տալ, որ նույնիսկ 1% ձայն հավաքած ուժերը ներկայացված լինեն ավագանիում, ինչը կապահովի բազմակարծություն։
- Խոշորացված համայնքներում (որտեղ ընդգրկված են տասնյակ բնակավայրեր) ունենալ երկպալատ ավագանի, որտեղ յուրաքանչյուր բնակավայր կունենա իր անմիջական ներկայացուցիչը՝ կանխելով կենտրոնացումը համայնքի կենտրոնում։
Աբրահամ Արտաշեսյանն ընդգծեց, որ համայնքը լավագույն հարթակն է ուղիղ ժողովրդավարության համար։ Եթե բնակիչներին դուր չի գալիս ստեղծված վիճակը, պետք է ներքևից ինքնակազմակերպում լինի։ Եթե պահանջը ներքևից չի գալիս, հարցը լուծվում է վերևներում՝ քաղաքական դաշտում, որտեղ իշխանությունն օգտագործում է իր իրավական ու վարչական լծակները, իսկ ընդդիմությունը՝ նիստերն արգելափակելու մարտավարությունը։
Սեյրան Մարտիրոսյանի խոսքով՝ լուծումն այն է, որ տարբեր թեմաներով, այդ թվում՝ արտահերթ ընտրությունների վերաբերյալ, բնակիչների հետ անցկացվեն հանրային լսումներ ու քննարկումներ, որոնց ընթացքում քաղաքացիները կկարողանան հայտնել իրենց կարծիքը։ Ընդ որում, այդ քննարկումները չպետք է լինեն ձևական (1 օր՝ 2 ժամով), այլ պետք է ապահովեն լայն մասնակցայնություն և բնակչության իրական ներգրավվածություն։
«Երկխոսություն» մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած քննարկումը ցույց տվեց, որ Գյումրիում և Շիրակի մարզում ՏԻՄ համակարգի առջև ծառացած խնդիրները խորքային են։ Արտահերթ ընտրություններն ինքնին հարցի լուծում չեն, եթե չկան ֆինանսական ապակենտրոնացում, ընտրական օրենսդրության բարելավում և համայնքի բնակչության իրական ներգրավվածություն որոշումների կայացման գործընթացում։
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com
Շիրակն ու Գյումրին՝ զբոսաշրջային խաչմերուկում. աճի միտումներ, կառուցվածքային խնդիրներ և ռազմավարական տեսլական
Շիրակն ու Գյումրին՝ զբոսաշրջային խաչմերուկում. աճի միտումներ, կառուցվածքային խնդիրներ և ռազմավարական տեսլական
Շիրակի մարզն ու Գյումրին վերջին տարիներին ամրապնդել են իրենց դիրքերը Հայաստանի զբոսաշրջային քարտեզում։ Պատմամշակութային հարուստ ժառանգությունը, քաղաքային կոլորիտն ու բնական ռեսուրսները ձևավորել են զգալի ներուժ, սակայն ոլորտի կայուն զարգացումը դեռևս բախվում է ենթակառուցվածքային, սպասարկման որակի, մարքեթինգային և կառավարման լուրջ մարտահրավերների։
«Երկխոսություն» մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած քննարկման ընթացքում ոլորտի պատասխանատուներն ու մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչները վերլուծել են մարզի զբոսաշրջային իրականությունը, առկա խոչընդոտներն ու զարգացման հեռանկարները։
Զբոսաշրջային հոսքեր և վիճակագրություն. կայունությո՞ւն, թե՞ լճացում
Զբոսաշրջային հոսքերի գնահատումը Շիրակի մարզում իրականացվում է մի քանի հիմնական ցուցիչներով, որոնցից առաջնայինը թանգարանների այցելություններն ու «Շիրակ» օդանավակայանի ցուցանիշներն են։
Գյումրու քաղաքապետարանի մշակույթի և երիտասարդության հարցերի բաժնի պետ Լիլիթ Թովմասյանի փոխանցմամբ՝ համայնքապատկան թանգարաններում կտրուկ անկումներ կամ ահռելի տատանումներ չեն արձանագրվել։ Նրա խոսքով, 2023–2025 թվականների համեմատությամբ իրավիճակը հաստատուն է։ 2026 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին «Կումայրի» արգելոց-թանգարանում և Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահում նույնիսկ այցելությունների աճ է գրանցվել։ Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանում ցուցանիշները պահպանվել են, իսկ Հովհաննես Շիրազի և Մհեր Մկրտչյանի թանգարաններում արձանագրվել է թեթև անկում, որը սովորաբար լրացվում է աշնանային դպրոցական աբոնեմենտային այցելությունների հաշվին։
Շիրակի մարզպետի աշխատակազմի զարգացման, ծրագրերի, զբոսաշրջության և վերլուծության բաժնի պետ Կարեն Բադիշյանը ներկայացրեց միջազգային և ներքին հոսքերի պատկերը։ Նրա խոսքով, 2025 թվականին «Շիրակ» օդանավակայանից օգտվել է շուրջ 138․000 քաղաքացի, ինչը նախորդ տարվա համեմատ մոտ 23% աճ է արձանագրել։
Ըստ նրա, մաքսակետերի կամ օդանավակայանի տվյալներով հնարավոր չէ հստակ տարանջատել գիշերակացով այցելուներին տարանցիկ ճանապարհորդներից, քանի որ հանրապետությունում մեթոդաբանությունը դեռևս հստակեցման փուլում է։
Մինչդեռ «Բեռլին» հյուրատան տնօրեն Ալեքսան Տեր-Մինասյանը նշում է, որ ոլորտում նկատվում է ոչ թե աճ, այլ լճացում.
«Ռուսթավելի փողոցի և Գյումրու կենտրոնի վերականգնման հետ կապված զբոսաշրջային «բումը» շարունակականություն չունեցավ։ Տուրիզմը չափազանց զգայուն ոլորտ է․ տարածաշրջանային քաղաքական ցնցումներն ու պատերազմները հանգեցրել են գերմանախոս խմբերի (Գերմանիա, Ավստրիա) զգալի պակասեցմանը։ Իսկ ներքին տուրիզմում առկա է լճացում. մարդիկ եկան, տեսան պատմական քաղաքը, բայց նոր առաջարկ չստանալով՝ կրկնակի այցելությունների պատճառ չեն գտնում»,- ասում է Տեր-Մինասյանը։
Բիզնեսի մարտահրավերները. վարչարարություն, սեզոնայնություն և ենթակառուցվածքներ
Մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչները փաստեցին, որ ներդրումային միջավայրն ու բիզնեսի վարումը բախվում են մի շարք բյուրոկրատական ու ենթակառուցվածքային խոչընդոտների։
Ալեքսան Տեր-Մինասյանի խոսքով՝ ներդրողները հաճախ հիասթափվում են, քանի որ ստիպված են առնչվել 4-5 տարբեր գերատեսչությունների հետ։ Ճարտարապետական կանոնակարգերի անհստակությունը հանգեցնում է նախագծերի ձգձգմանը։ Նա առաջարկում է ստեղծել արագ արձագանքման ճարտարապետական մասնագիտական կոմիտե, որը կկարգավորի այս հարցերը։
Կարեն Բադիշյանն արձագանքեց, որ վարչարարության երկարաձգումը հաճախ պայմանավորված է քաղաքի պատմամշակութային կոլորիտի պահպանմամբ, քանի որ մասնավոր հատվածը երբեմն փորձում է արագ եկամուտ ապահովել՝ հաշվի չառնելով ճարտարապետական միջավայրը։ Այդուհանդերձ, նա ընդգծեց, որ ծառայությունների մատուցման ոլորտում և հյուրանոցային մահճակալների քանակում գույքագրվել է 15-16% աճ։
Իրենց հյուրանոցի օրինակով, Ալեքսան Տեր-Մինասյանը նշեց, որ հյուրանոցային բիզնեսը Գյումրիում հիմնականում աշխատում է շաբաթօրյա ծանրաբեռնվածությամբ՝ ձմռանը կանգնելով փակման վտանգի առջև։ Նա ներկայացրեց Գերմանիայի փորձը, որտեղ պասիվ սեզոնը հաղթահարվում է ցուցահանդեսների (էքսպո) կազմակերպմամբ։
«Գյումրիի նախկին գործարանները, օրինակ՝ Հղկող հաստոցների գործարանի տարածքը, պատրաստի էքսպո-կենտրոններ դառնալու պոտենցյալ ունեն։ Պահանջվում է միայն ճիշտ լուսավորություն, կահավորում և կոմունիկացիոն ենթակառուցվածքներ»,- ավելացրեց նա։
«Մեղր և բույս» սրճարան-ռեստորանի և հյուրատան հիմնադիր Արտուշ Եղիազարյանի դիտարկմամբ՝ զբոսաշրջությունը զարգանում է ինքնահոս եղանակով։
«Զգացողություն կա, որ դեռ ապրում ենք մի երկրում, որտեղ կա Երևանն ու նրա հարակից տարածքները, իսկ Շիրակը թողնված է ինքն իր հույսին։ Աշոցքի և Ամասիայի տարածաշրջանները, որոնք զբաղեցնում են Հայաստանի տարածքի մոտ 1/6-րդը, ունեն հրաշալի բնություն, Արփի լիճը, Թռչկանը, Ղարախաչը, հանքային ջրեր, սակայն տեղեկատվության և գովազդի բացակայության պատճառով այս ռեսուրսը չի օգտագործվում, իսկ հարակից գյուղերը դատարկվում են»,- նշեց նա։
Անդրադառնալով Արփի լճի տարածքում ենթակառուցվածքների բացակայությանը՝ Կարեն Բադիշյանը պարզաբանեց, որ Ամասիա և Աշոցք համայնքներն առաջնահերթ լուծում են բնակավայրերի կենսական նշանակության հարցերը՝ խմելու և ոռոգման ջուր, գազաֆիկացում։ Միևնույն ժամանակ, ընթացքի մեջ է Արփի լճի հարակից բնակավայրերի զբոսաշրջային դրամաշնորհային ծրագրի գնահատման փուլը։
Մարզում առկա է որակյալ մասնագետների (ճարտարապետներ, նախագծողներ, ֆոնդհայթայթողներ, մարկետոլոգներ) խիստ պակաս։ Համայնքների ֆինանսական հնարավորությունները չեն բավարարում մայրաքաղաքից բարձր վարձատրվող մասնագետներ ներգրավելու համար։
Մշակութային քաղաքականություն, թանգարանային նորարարություն և եղանակային գործոն
Մշակութային միջոցառումները Գյումրիի զբոսաշրջային հոսքերի հիմնական շարժիչներից են, սակայն այստեղ ևս առկա են խնդիրներ.
Լիլիթ Թովմասյանը նշեց, որ բացօթյա միջոցառումների համար Գյումրիում եղանակը վճռորոշ է (գարնանը և աշնանը հաճախակի տեղումները խափանում են ծրագրերը)։ Քաղաքին անհրաժեշտ են ծածկած կամ այլընտրանքային տարածքներ։
Ալեքսան Տեր-Մինասյանը շեշտեց թանգարաններում գիտական բաղադրիչի ավելացման անհրաժեշտությունը։ Նա առաջարկեց Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանի և Գերմանիայի «Լեպսիուսի հիմնադրամի» միջև կապեր հաստատել՝ օգտագործելով առկա հարուստ արխիվները։
Առաջարկվեց քաղաքացիական հանգանակության՝ մարաթոնի միջոցով ձեռք բերել Վարդանանց հրապարակում գտնվող «Զիգզագ»-ի նախկին շենքը և այն վերածել Ժամանակակից արվեստի թանգարանի՝ ցուցադրելով 1998 թվականից Գյումրիում անցկացված Բիենալեների նյութերը։
Լիլիթ Թովմասյանը հավելեց, որ վերջին 6-7 տարիներին դրամաշնորհային և համայնքային միջոցներով Գյումրու համայնքապատկան թանգարաններում մեծ աշխատանք է արվել, մասնավորապես՝ տպագրվել են Հովհաննես Շիրազի բոլոր անտիպ գործերը։
Պետություն–համայնք–մասնավոր համագործակցություն և 2026–2030 թթ. ռազմավարությունը
Քննարկման մասնակիցները համակարծիք էին, որ ոլորտի զարգացումը պահանջում է պետական հստակ ռազմավարություն և ՏԻՄ-երի նախաձեռնողականություն։
Կարեն Բադիշյանի փոխանցմամբ՝ փոխվում է պետություն-համայնք համաֆինանսավորման կարգը։ Առաջնահերթություն է տրվելու մշակութային կենտրոնների վերազինմանը, ամրացմանն ու գույքի ձեռքբերմանը։
ՀՀ զբոսաշրջության զարգացման 2026–2030 թթ. ռազմավարության շրջանակում Շիրակի մարզում նախատեսվում են առանձին կլաստերներ, որտեղ Գյումրին և Արփի լիճը ներառված են որպես առանձին միավորներ։
Արտուշ Եղիազարյանը շեշտեց, որ պետք է կրթել տեղական համայնքներին, որպեսզի բնակիչները հասկանան զբոսաշրջության էությունը, կարողանան ներդրումային նախագծեր կազմել և գույքագրել իրենց ռեսուրսները։
Բարձրացվեց նաև հանրային զուգարանների բացակայության խնդիրը։ Բադիշյանը նշեց, որ միջոցառումների ժամանակ կիրառվում են շարժական հանգույցներ, սակայն անհրաժեշտ է քարտեզագրել և ստացիոնար տեղեր նախանշել։
Շիրակի մարզն ունի բոլոր նախադրյալները տարածաշրջանային զբոսաշրջային հաբ դառնալու համար։ Սակայն ինքնահոս աճից պլանավորված զարգացման անցնելու համար անհրաժեշտ է երկարաժամկետ ռազմավարություն, բյուրոկրատական քաշքշուկների պարզեցում, տեղական համայնքների կրթում և ենթակառուցվածքների թիրախային վերազինում։
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com
🏛️ «Իշխանությունը միայն հանրությանը ծառայություններ մատուցելու համար է»․ Լևոն Բարսեղյան
🏛️ «Իշխանությունը միայն հանրությանը ծառայություններ մատուցելու համար է»․ Լևոն Բարսեղյան
🎙️ Տեղական իշխանության դերի, կառավարման և քաղաքացիների առջև պատասխանատվության մասին՝ #DialoguePodcast-ում։
Ամբողջական զրույցը՝ YouTube-ում 
🏛️ “The authorities exist solely to provide services to the public.” — Levon Barseghyan
🎙️ On the role of local authorities, governance, and accountability to citizens — in #DialoguePodcast.
▶️ Watch the full conversation on YouTube 🔴https://youtu.be/kQOQ_CLfDG0
#DialoguePodcast #Gyumri #ՏԻՄ #ՀանրայինԿառավարում #ՏեղականԻնքնակառավարում #LevonBarseghyan #LocalGovernance #PublicService #Armenia
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com
«Կումայրի» պատմամշակութային արգելոց թանգարանը պահակություն անող չէ, այն պահպանող մարմին է» Ինգա Ավագյան
«Կումայրի» պատմամշակութային արգելոց-թանգարանը պահակություն անող չէ, այն պահպանող մարմին է»․ Ինգա Ավագյան Ամբողջական զրույցը՝ YouTube-ում
“The Kumayri Historical and Cultural Reserve-Museum is not a security service; it is a heritage preservation body.” — Inga Avagyan
Watch the full conversation on YouTube
#DialogueMediaCenter #Kumayri #Gyumri #CulturalHeritage #HeritagePreservation #HistoricGyumri #Shirak #Armenia
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com
🏛️ «ՏԻՄ ընտրությունները Շիրակում․ անցած ընտրություններից մինչև նոր հնարավոր սցենարներ»
2025 թվականին Գյումրիում տեղի ունեցած ՏԻՄ ընտրություններից հետո քաղաքի կառավարման շուրջ քաղաքական և իրավական քննարկումները շարունակվում են։
Այս աշնանը ՏԻՄ ընտրություններ են նախատեսվում նաև Շիրակի մարզի Ախուրյան, Արթիկ, Աշոցք և Ամասիա համայնքներում։ Միաժամանակ քննարկվում է Գյումրիում հնարավոր նոր կամ արտահերթ ընտրությունների անցկացման հարցը։
LIVE YouTube 
Քննարկման ընթացքում անդրադարձել ենք՝
Գյումրիում կա՞ կառավարման ճգնաժամ։
Ի՞նչ իրավական հիմքեր կան Գյումրիում նոր կամ արտահերթ ընտրություններ անցկացնելու համար։
Ստեղծված իրավիճակում Գյումրու ավագանու աշխատանքն ազդո՞ւմ է քաղաքի կառավարման արդյունավետության վրա։
Ինչպե՞ս է ստեղծված իրավիճակն անդրադառնում քաղաքի ֆինանսական կառավարման և ծրագրերի իրականացման վրա, և ի՞նչ ֆինանսական ռիսկեր է ստեղծում։
Ի՞նչ իրավական մեխանիզմներով կարելի է դուրս գալ ստեղծված փակուղուց։
Բանախոսներ՝
Արմեն Սմբատյան — ԿԸՀ քարտուղար Սեյրան Մարտիրոսյան — Սախարովի անվան Մարդու իրավունքների պաշտպանության կենտրոնի Շիրակի մասնաճյուղի ղեկավար Աբրահամ Արտաշեսյան — «Համայնքների ֆինանսիստների միավորում» ՀԿ փոխնախագահ
Համակարգող՝ Նելլի Ռաֆայելյան
«Երկխոսության» մեդիա կենտրոն
Միացե՛ք քննարկմանը՝ հասկանալու, թե ինչ իրավական և ընտրական սցենարներ կարող են ձևավորվել Շիրակի համայնքներում առաջիկա շրջանում։
English
“Local Elections in Shirak: From Previous Elections to New Possible Scenarios”
Following the 2025 local elections in Gyumri, political and legal discussions surrounding the governance of the city continue.
This autumn, local elections are also scheduled in the Shirak communities of Akhuryan, Artik, Ashotsk and Amasia. At the same time, the possibility of holding new or snap elections in Gyumri is being discussed.
LIVE on YouTube
https://www.youtube.com/live/2qC6Au8ejZY
During the discussion, we addressed:
Is there a governance crisis in Gyumri?
What legal grounds exist for holding new or snap elections in Gyumri?
Does the current situation within the Gyumri Council of Elders affect the effectiveness of city governance?
How does the current situation affect the city’s financial management and implementation of programs, and what financial risks does it create?
What legal mechanisms could provide a way out of the current impasse?
Speakers:
Armen Smbatyan — Secretary of the Central Electoral Commission Seyran Martirosyan — Head of the Shirak Branch of the Sakharov Human Rights Protection Center Abraham Artashesyan — Vice President of the Communities Finance Officers Association NGO
Moderator: Nelli Rafayelyan
Dialogue Media Center
#DialogueMediaCenter #Shirak #Gyumri #LocalElections #LocalGovernment #PublicDiscussion
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com
🇦🇲 «Շիրակի զբոսաշրջությունը․ մշակութային կյանք, զբոսաշրջային հոսքեր և զարգացման հեռանկարներ»
Շիրակի մարզն ու Գյումրին ունեն զբոսաշրջության զարգացման զգալի ներուժ։ Քննարկման ընթացքում կանդրադառնանք զբոսաշրջային հոսքերի միտումներին, մշակութային միջոցառումների ազդեցությանը, ոլորտի հիմնական խնդիրներին և զարգացման հնարավորություններին։
📺 Ուղիղ YouTube 🔴
Քննարկման առանցքային հարցերն են՝
▪️ պահպանվո՞ւմ է հետաքրքրությունը Գյումրու և Շիրակի նկատմամբ,
▪️ ինչպե՞ս է մշակութային կյանքն ազդում զբոսաշրջային հոսքերի վրա,
▪️ ի՞նչ խնդիրներ ունեն հյուրանոցային, հանրային սննդի և զբոսաշրջության ոլորտները,
▪️ ինչպե՞ս է զարգանում պետություն–համայնք–մասնավոր հատված համագործակցությունը։
🎙️ Բանախոսներ՝
🔹 Կարեն Բադիշյան — Շիրակի մարզպետարանի զարգացման, ծրագրերի, զբոսաշրջության և վերլուծության բաժնի պետ
🔹 Լիլիթ Թովմասյան — Գյումրու քաղաքապետարանի մշակույթի և երիտասարդության հարցերի բաժնի պետ
🔹 Ալեքսան Տեր-Մինասյան — «Բեռլին» հյուրատան տնօրեն
🔹 Արտուշ Եղիազարյան — «Մեղր և բույս» սրճարան-ռեստորանի և հյուրատան հիմնադիր
🎤 Համակարգող՝ Նելլի Ռաֆայելյան
📍 «Երկխոսություն» մեդիա կենտրոն
——
ENG
Tourism in Shirak Region: Cultural Life, Tourist Flows and Development Prospects
Shirak Region and Gyumri have significant tourism potential. The discussion will focus on current tourist flows, the impact of cultural events, key challenges facing the sector, and future development opportunities.
📺 Watch live on YouTube 🔴
https://www.youtube.com/live/gxGZ-M_XV7E
Key topics include:
▪️ whether tourism interest in Gyumri and Shirak is being sustained,
▪️ how cultural life influences tourist flows,
▪️ challenges facing the hospitality, food service and tourism sectors,
▪️ cooperation between the state, local government and private sector.
🎙️ Speakers:
🔹 Karen Badishyan — Head of the Development, Programs, Tourism and Analysis Division of the Shirak Regional Administration
🔹 Lilit Tovmasyan — Head of the Culture and Youth Affairs Division of Gyumri Municipality
🔹 Aleksan Ter-Minasyan — Director of Berlin Guesthouse
🔹 Artush Yeghiazaryan — Founder of the “Meghr yev Buys” café-restaurant and guesthouse
🎤 Moderator: Nelli Rafayelyan
📍 Dialogue Media Center
#DialogueMediaCenter #Gyumri #Shirak #Tourism #CulturalTourism #RegionalDevelopment #Armenia
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com
🏥 «Երկու տարի հետո մեր բնակչության 95%-ը կլինի ապահովագրված»․ Տիգրան Հովհաննիսյան
«Երկու տարի հետո մեր բնակչության 95%-ը կլինի ապահովագրված»․ Տիգրան Հովհաննիսյան
Ինչպե՞ս է ընդլայնվելու առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգը։
Ովքե՞ր են ընդգրկված ծրագրում, և ի՞նչ փոփոխություններ են սպասվում առաջիկա տարիներին։
Ի՞նչ հնարավորություններ է ապահովագրությունը տալիս քաղաքացիներին բժշկական ծառայություններից օգտվելիս։ Ամբողջական զրույցը՝ YouTube-ում “In two years, 95% of our population will be insured,” says Tigran Hovhannisyan. How will the universal health insurance system expand? Who is covered by the program, and what changes are expected in the coming years? What opportunities does health insurance provide for accessing medical services? Watch the full interview on YouTube
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com
🏙️ «Գյումրու կառավարումը․ խնդիրներ, քաղաքական գործընթացներ և զարգացման հեռանկարներ»
«Գյումրու կառավարումը․ խնդիրներ, քաղաքական գործընթացներ և զարգացման հեռանկարներ»
Կենտրոնական իշխանության ներկայացուցիչները շարունակում են խոսել Գյումրիում արտահերթ ՏԻՄ ընտրությունների հնարավորության մասին՝ մատնանշելով կառավարման ճգնաժամի առկայությունը։
Ի՞նչ դիրքորոշում ունեն այս հարցի շուրջ Գյումրու ավագանու խմբակցությունները։
Ինչպե՞ս են գնահատում քաղաքի ներկայիս կառավարումը, և կա՞ն արդյոք արտահերթ ՏԻՄ ընտրությունների քաղաքական կամ իրավական հիմքեր։
— — — — — — —
Քննարկումն ամբողջությամբ՝
YouTube՝
— — — — — — —
Քննարկման ընթացքում անդրադարձ է կատարվել՝
Գյումրու ներկայիս կառավարման հիմնական ձեռքբերումներին և խնդիրներին,
առկա խնդիրների քաղաքական և կառավարչական պատճառներին,
արտահերթ ՏԻՄ ընտրությունների հնարավոր քաղաքական և իրավական նախադրյալներին,
քաղաքապետի երկարատև բացակայության ազդեցությանը համայնքի կառավարման արդյունավետության վրա,
ավագանու խմբակցությունների և քաղաքապետարանի համագործակցության հնարավորություններին,
համագործակցության և քաղաքական մրցակցության սահմաններին։
Բանախոսներ՝
Կարինե Լալազարյան — «Կոմունիստական կուսակցություն» խմբակցություն
Էմմա Բարսեղյան — «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցություն
«Երկխոսություն» մեդիա կենտրոն
#DialogueMediaCenter #Gyumri #LocalGovernment #MunicipalCouncil #LocalElections #PublicDiscussion #PoliticalProcesses #UrbanDevelopment #CivilSociety #Armenia
— — — — — — —
**ENG**
** Gyumri’s Governance: Challenges, Political Processes and Development Prospects**
Representatives of Armenia’s central government continue to raise the possibility of early local elections in Gyumri, citing what they describe as a governance crisis.
What positions do the factions represented in the Gyumri Council of Elders hold on this issue?
How do they assess the city’s current governance, and are there political or legal grounds for early local elections?
— — — — — — —
Watch the full discussion:
YouTube: https://youtu.be/5qb-5QYlTHA
— — — — — — —
**The discussion covered:**
the main achievements and challenges of Gyumri’s current administration,
the political and managerial causes of the existing problems,
possible political and legal grounds for early local elections,
the impact of the mayor’s prolonged absence on the effectiveness of municipal governance,
opportunities for cooperation between the Council factions and the municipality,
the boundaries between cooperation and political competition.
Speakers:
Karine Lalazaryan — Communist Party faction
Emma Barseghyan — Civil Contract faction
Dialogue Media Center
#DialogueMediaCenter #Gyumri #LocalGovernment #MunicipalCouncil #LocalElections #PublicDiscussion #PoliticalProcesses #UrbanDevelopment #CivilSociety #Armenia
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com
Քննարկման ամփոփում․ «Ամենակեղտոտ քարոզարշավից» մինչև փաստերի ստուգում
2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո ապատեղեկատվության տարածումը, դրա ազդեցությունը հանրային ընկալումների վրա և հասարակության տեղեկատվական դիմակայունության բարձրացումը շարունակում են մնալ Հայաստանի հասարակական-քաղաքական օրակարգի կարևորագույն հարցերից։
«Ապատեղեկատվությունից մինչև տեղեկատվական դիմակայունություն․ ի՞նչ դասեր քաղեցինք խորհրդարանական ընտրություններից» թեմայով քննարկում է անցկացվել Գյումրու «Երկխոսություն» մեդիա կենտրոնում։
Քննարկման բանախոսները՝ Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանը, Factor TV-ի գործադիր տնօրեն Արևիկ Սահակյանը և Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբի խորհրդի նախագահ Լևոն Բարսեղյանը, անդրադարձել են ընտրարշավի ընթացքում տեղեկատվական դաշտում արձանագրված միտումներին, ապատեղեկատվական ու մանիպուլյատիվ նարատիվներին, արհեստական բանականության կիրառմամբ պայմանավորված սպառնալիքներին, ինչպես նաև մեդիայի և քաղաքացիական հասարակության պատրաստվածությանը։
2026 թվականի ընտրարշավի առանձնահատկությունները․ «աննախադեպ կեղտոտ» քարոզարշավ և արտաքին տեղեկատվական ազդեցություն
Քննարկման մասնակիցների գնահատմամբ՝ 2026 թվականի Ազգային ժողովի ընտրություններն աչքի են ընկել տեղեկատվական դաշտի ծայրահեղ լարվածությամբ և բևեռացվածությամբ։ Ապատեղեկատվությունն ու մանիպուլյացիան ընտրարշավի ընթացքում գերիշխող դիրք են զբաղեցրել։
Աշոտ Մելիքյանի խոսքով՝ այս ընտրարշավն իր բնույթով առանձնահատուկ էր։
«Այս ԱԺ ընտրություններն իրենց քարոզարշավով առանձնահատուկ էին։ Ես կասեի՝ նորանկախ Հայաստանի պատմության մեջ ամենակեղտոտը։ Կարծես որևէ կարմիր գիծ չկար, բոլորն անցել էին։ Ապատեղեկատվությունը գերիշխող դիրքում էր, և, ցավոք, այն ուղղորդվում էր նաև դրսից՝ հիմնականում Ռուսաստանից։ Դա տեղեկատվական պատերազմ էր՝ հիբրիդային պատերազմի բոլոր բաղադրիչներով՝ տեղեկատվական, տնտեսական, քաղաքական և լոգիստիկ»,– նշել է նա։
Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի եռամսյակային զեկույցի համաձայն՝ տեղական լրատվական դաշտի զգալի հատված, ինչպես նաև առանձին անհատներ ներգրավված են եղել նման տեղեկատվական արշավներում։
Միաժամանակ քննարկման ընթացքում նշվել է, որ ապատեղեկատվության բացասական ազդեցությունը որոշ չափով հնարավոր է եղել մեղմել փաստերի ստուգման հարթակների, որակյալ լրատվամիջոցների և լրագրողական հետաքննությունների ակտիվ աշխատանքի շնորհիվ։
Բանախոսների գնահատմամբ՝ քաղաքական դաշտում առկա սուր բևեռացվածությունը տեղափոխվել է նաև հասարակություն ու լրատվամիջոցներ, իսկ ներքին տեղեկատվական պատերազմի հիմնական տուժողը քաղաքացին է, որը հաճախ հայտնվում է իրարամերժ և մանիպուլյատիվ տեղեկությունների հոսքում։
Արհեստական բանականություն, դիփֆեյքեր և FIMI-ի սպառնալիքը
Քննարկման ընթացքում անդրադարձ է կատարվել նաև տեխնոլոգիական զարգացումներին, որոնք էականորեն փոխել են լրագրության և տեղեկատվական անվտանգության կանոնները։
2026 թվականի ընտրությունների ընթացքում լայնորեն կիրառվել են արհեստական բանականության գործիքներ, դիփֆեյքեր, ինչպես նաև օտարերկրյա տեղեկատվական մանիպուլյացիայի և միջամտության տեխնոլոգիաներ՝ FIMI՝ Foreign Information Manipulation and Interference։
Factor TV-ի գործադիր տնօրեն Արևիկ Սահակյանն ընդգծել է, որ նոր իրողության պայմաններում լրագրողի գլխավոր առավելությունը ոչ թե նյութն առավել արագ հրապարակելն է, այլ տեղեկությունն առավել արագ ստուգելու կարողությունը։
«Այսօր ձևավորվել է նոր իրողություն․ վաղվա առաջատար լրագրողը լինելու է նա, ով ոչ թե ավելի արագ է նյութ գրում, այլ նա, ով ավելի արագ կարող է ստուգել։ Ստուգման կարողությունների զարգացումը մեծագույն մարտահրավեր է, որովհետև ապատեղեկատվություն ստեղծելն անհամեմատ ավելի հեշտ և արագ է, քան այն փաստերով ստուգելն ու հերքելը»,– նշել է նա։
Արևիկ Սահակյանի խոսքով՝ Հայաստանում արձանագրված FIMI-ի ծավալները գերազանցել են նույնիսկ մեկ տարի առաջ Մոլդովայում գրանցված ցուցանիշները։ Արհեստական բանականությամբ ստեղծված բովանդակությունն այնքան որակյալ է եղել, որ որոշ դեպքերում նույնիսկ փորձագետներն ու լրագրողներն են դժվարացել տարբերակել կեղծիքը իրականությունից։
Որպես դրական փորձ նշվել է ընտրությունների ընթացքում մի շարք լրատվամիջոցների և փաստերի ստուգմամբ զբաղվող թիմերի համագործակցությունը։ Համատեղ աշխատանքի շնորհիվ նրանք կարողացել են առավել արագ արձագանքել ապատեղեկատվական ալիքներին և հանրությանը տրամադրել ստուգված տեղեկություն։
Ապատեղեկատվական նարատիվներ, մանիպուլյացիայի մեխանիզմներ և հանրային ընկալումներ
Քննարկման ընթացքում փորձագետները տարանջատել են բացահայտ սուտը և առավել նուրբ մանիպուլյացիան։
Որպես բացահայտ կամ «չոր» ստի օրինակներ նշվել են «այսինչ գյուղը տարհանում են» կամ «Էրդողանը համաձայնել է Հայաստանում 11 մզկիթ կառուցել» ձևակերպումները։ Նման կեղծ լուրերը սովորաբար երկար կյանք չեն ունենում և բաց աղբյուրների միջոցով հնարավոր է արագ հերքել դրանք՝ միաժամանակ հեղինակազրկելով տարածողներին։
Բանախոսների գնահատմամբ՝ առավել վտանգավոր է մանիպուլյացիան կամ տեղեկատվական ձեռնածությունը, երբ մեծ քանակությամբ ճշմարիտ տեղեկության մեջ ներարկվում են մի քանի կեղծ թեզեր։ Այդպիսի նյութերն ավելի արժանահավատ են թվում և կարող են երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ հանրային ընկալումների վրա։
Լևոն Բարսեղյանն ընդգծել է, որ փաստերի ստուգման հրապարակումները հաճախ անհամեմատ ավելի փոքր լսարան են հասնում, քան բուն կեղծ տեղեկությունը։
«Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ կեղծ լուրը կարող է դիտել մեկ միլիոն մարդ, իսկ դրա ստուգումը՝ լավագույն դեպքում 100-150 հազարը։ Սա լուրջ մարտահրավեր է»,– նշել է նա։
Բարսեղյանն անդրադարձել է նաև քաղաքական պոպուլիզմի և ակնհայտ անիրատեսական խոստումների վտանգին։ Նրա խոսքով՝ քաղաքական գործիչները կարող են խոստանալ Գյումրիում կառուցել մեկ միլիարդ դոլարանոց «Դիսնեյլենդ», այն դեպքում, երբ քաղաքի բյուջեն մոտ 15 միլիոն դոլար է, խոսել Շուշին և Հադրութը վերադարձնելու մասին կամ «պողպատե մուրճով» սպառնալ հակառակորդներին։
Նման հայտարարությունները, անկախ դրանց իրատեսական կամ անիրատեսական լինելուց, դառնում են մեդիա արտադրանք և կարող են մոլորեցնել հանրությանը։
Լրագրողական էթիկա, ապագային վերաբերող պնդումներ և մեդիա դիլեմաներ
Քննարկման ընթացքում անդրադարձ է կատարվել նաև ապագային վերաբերող չստուգված պնդումների տարածմանը։ Որպես օրինակ քննարկվել է «300 հազար ադրբեջանցիներ բնակեցվելու են Հայաստանում» թեզը։
Աշոտ Մելիքյանի խոսքով՝ պաշտոնական հերքումից հետո նման վերնագրերով նյութերի շարունակական տարածումը կարող է խախտել լրագրողական էթիկայի սկզբունքները և նպաստել ատելության ու անհիմն վախերի տարածմանը։
Նա նշել է, որ լսարանի նկատմամբ չի կարելի անհարգալից վերաբերմունք ցուցաբերել կամ անհիմն վախեր գեներացնել՝ առանց բավարար փաստական հիմքի։
Արևիկ Սահակյանն իր հերթին ընդգծել է, որ նման դեպքերում լրատվամիջոցները բախվում են մասնագիտական բարդ դիլեմայի, քանի որ խոսքը վերաբերում է ապագային, իսկ հասարակությունն ունի նաև պաշտոնական մոլորեցնող տեղեկատվության ցավալի փորձ, այդ թվում՝ 44-օրյա պատերազմի ժամանակաշրջանից։
Factor TV-ն ընտրել է բաց հարցադրումների ձևաչափը՝ քարոզարշավի ընթացքում երկրի ղեկավարներից՝ Նիկոլ Փաշինյանից և Արարատ Միրզոյանից, ուղիղ եթերում պաշտոնական երաշխիքներ ստանալու նպատակով։
Սակայն, ըստ Սահակյանի, պաշտոնական պարզաբանումներից և երաշխիքներից հետո նույն թեզը որպես հաստատված փաստ շարունակաբար ներկայացնելն արդեն հստակ մանիպուլյացիա է։
Ի՞նչն աշխատեց, ի՞նչը պետք է փոխվի, և ի՞նչ քայլեր են անհրաժեշտ առաջիկա ՏԻՄ ընտրություններից առաջ
Քննարկման ընթացքում ներկայացվել են ապատեղեկատվության տարածումը կանխարգելելու, մեդիայի դիմակայունությունը բարձրացնելու և առաջիկա տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններին նախապատրաստվելու հիմնական ուղղությունները։
Օրենսդրական կարգավորումներ
Քննարկման մասնակիցներն անդրադարձել են «Տեսալսողական մեդիայի մասին» օրենքում կատարված փոփոխություններին, որոնցով սահմանափակվել է ռուսական հեռուստաալիքներ տարածող որոշ դիստրիբյուտորների գործունեությունը։
Միաժամանակ նշվել է, որ մեդիա կազմակերպությունները պետք է հետևեն, որպեսզի նման կարգավորումները չօգտագործվեն տեղական ազատ լրատվամիջոցների գործունեությունը սահմանափակելու նպատակով։
Արտաքին ապատեղեկատվության չեզոքացում
Բանախոսների գնահատմամբ՝ Կրեմլի քաղաքականության հետևանքով նույնիսկ նախկինում ռուսամետ դիրքորոշում ունեցող հասարակական խմբերը սկսել են ավելի վերապահումով մոտենալ արտաքին աղբյուրներից ստացվող տեղեկություններին։
Քննարկման ընթացքում նշվել է, որ արտաքին ապատեղեկատվության դեմ պայքարը որոշ դեպքերում ավելի հեշտ է, քանի որ դրա աղբյուրը տեսանելի է։ Առավել բարդ է ներքին պառակտիչ բովանդակության դեմ պայքարը, որը տարածվում է տեղական դերակատարների միջոցով և կարող է ավելի վստահելի թվալ լսարանին։
Բաց տեղեկատվական համակարգի առավելությունը
Հայաստանի բաց տեղեկատվական դաշտը, ի տարբերություն փակ և խիստ վերահսկվող համակարգերի, հնարավորություն է տալիս մասնագիտացված փաստերի ստուգման հարթակներին բացահայտել կեղծիքները և հրապարակել ստուգված տեղեկություններ։
Քննարկման ընթացքում նշվել է, որ Հայաստանում գործող մի շարք մասնագիտացված փաստերի ստուգման թիմեր կարևոր դեր են խաղում ապատեղեկատվության բացահայտման և հանրային իրազեկման գործում։
Անհատական մեդիագրագիտության զարգացում
Աշոտ Մելիքյանը քաղաքացիներին հորդորել է վերապահումով մոտենալ «սենսացիոն» և «ցնցող» վերնագրերով հրապարակումներին, փնտրել տեղեկատվության սկզբնաղբյուրը և նույն տեղեկությունը ճշտել այլընտրանքային, վստահելի լրատվամիջոցների միջոցով։
Քննարկման մասնակիցների համոզմամբ՝ մեդիագրագիտությունը պետք է դառնա ոչ միայն կրթական ծրագրերի, այլև յուրաքանչյուր քաղաքացու առօրյա տեղեկատվական վարքագծի մաս։
Նախապատրաստում ՏԻՄ ընտրություններին
Առաջիկա ՏԻՄ ընտրություններից առաջ անհրաժեշտ է զարգացնել տեղական լրատվամիջոցների փաստերի ստուգման կարողությունները, խորացնել լրատվամիջոցների և քաղաքացիական հասարակության համագործակցությունը, ինչպես նաև բարձրացնել հանրության մեդիագրագիտության մակարդակը։
Հատկապես կարևոր է համայնքներում աշխատող լրագրողների դերը, քանի որ նրանք հաճախ առաջինն են արձագանքում տեղական նշանակության լուրերին, ճանաչում են համայնքի հիմնական դերակատարներին և կարող են արագ ստուգել տարածվող պնդումների իսկությունը։
Քննարկման մասնակիցների համոզմամբ՝ ապատեղեկատվության դեմ պայքարը չի կարող սահմանափակվել միայն կեղծ տեղեկությունների հերքմամբ։ Անհրաժեշտ է ձևավորել կանխարգելման, արագ արձագանքման և հանրային կրթության ամբողջական համակարգ, որպեսզի ապատեղեկատվությունը չձևավորի հանրային օրակարգը և չազդի քաղաքացիների տեղեկացված ընտրության վրա։
© dialoguemc.am Freedom of speech & Pluralism
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ dialoguemediacenter@gmail.com
📢 «Ապատեղեկատվությունը ծաղկում է այնտեղ, որտեղ անորոշությունները շատ են»․ Արթուր Պապյան
«Ապատեղեկատվությունը ծաղկում է այնտեղ, որտեղ անորոշությունները շատ են»․ Արթուր Պապյան
Ի՞նչ մանիպուլյատիվ նարատիվներ են տարածվել ընտրությունների ընթացքում։
Ինչպե՞ս են դրանք ազդել ընտրողների վարքագծի վրա։
Ի՞նչ սպասել առաջիկա ՏԻՄ ընտրություններին։
Ինչպե՞ս կարող են համայնքային լրագրողները կանխարգելել ապատեղեկատվությունը։
YouTube 🔴
ENG
📢 “Disinformation flourishes where uncertainty is high,” says Artur Papyan.
🗳️ What manipulative narratives circulated during the elections?
📲 How did they influence voter behavior?
🏘️ What narratives may emerge during the upcoming local elections?
🎙️ How can local journalists help prevent disinformation?
▶️ Watch YouTube 🔴 https://youtu.be/EvdKpq9pLiY.
#DialoguePodcast #DialogueMediaCenter #Disinformation #MediaLiteracy
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com