Yearly Archives:2026

Բացահայտվել են բարեգործության արգելքը խախտելու հերթական դեպքերը

Դեպքի առթիվ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում նախաձեռնված քրեական վարույթով ձերբակալվել են մի շարք անձինք, կատարվել են խուզարկություններ և վարութային այլ գործողություններ։

Քննարկվել են գերիների և անհայտ կորածների հարցերը

2026 թվականի հունիսի 22-ին ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն Ա. Սիմոնյանի գլխավորությամբ տեղի ունեցավ Գերիների, պատանդների և անհայտ կորած (գտնվելու վայրը անհայտ) անձանց հարցերով զբաղվող միջգերատեսչական հանձնաժողովի հերթական նիստը։ Այս մասին տեղեկացնում են ԱԱԾ-ից:

Հանձնաժողովի նախագահ՝ ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն Ա. Սիմոնյանը բացման խոսքում ներկայացրել է նախորդ նիստի ընթացքում արձանագրված հիմնական խնդիրների և դրանց լուծման ուղղությամբ իրականացված հանձնարարականների կատարման ընթացքը։ Անդրադարձ է կատարվել 2026 թվականի մայիսի 1-ից ուժի մեջ մտած «Ռազմական գործողությունների հետևանքով ստեղծված պայմաններում և հանգամանքներում անհայտ կորած անձանց մասին» ՀՀ օրենքի իրավակարգավորումներին՝ ընդգծելով դրանց կարևորությունը անհայտ կորած անձանց հարցերի համակարգային կարգավորման տեսանկյունից, ինչպես նաև օրենքի կիրարկմանն ուղղված կազմակերպչական միջոցառումներին։

Նիստի ընթացքում անդրադարձ է կատարվել տարբեր պետական մարմինների և շահագրգիռ կառույցների միջև աշխատանքների համակարգման հետ կապված հարցերին: Քննարկումների արդյունքում տրվել են համապատասխան հանձնարարականներ, սահմանվել են հետագա աշխատանքների կազմակերպման հիմնական ուղղությունները։

© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:

Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com

Հայկական ընտրություններն ու ծուռ հայելիների թագավորությունը

Հայաստանում հետընտրական կրքեր են, սակայն այդ կրքերը ոչ թե հրապարակներում ու փողոցներում են, այլ կուսակցական գրասենյակներում ու քարոզչական հարթակներում։

2018 թվականին նախորդող բոլոր համապետական ընտրություններում պատկերը բոլորովին այլ էր։ Կեղծված ընտությունների հենց հաջորդ օրը ժողովրդի մի զգալի հատված ինքնաբուխ դուրս էր գալիս փողոցներ եւ իր դժգոհությունն արտահայտում ընտրությունների արդյունքների հանդեպ՝ պահանջելով արդարություն։ Սա կարեւոր ցուցիչ է տեղի ունեցած ընտրությունների նկատմամբ հանրային ընկալման առումով։

Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը՝ ամփոփելով ընտրությունների վերջնական արդյունքները, հրապարակել է խորհրդարան անցած քաղաքական ուժերի ցանկը եւ այդ ուժերի ստացած մանդատների քանակը։ Ըստ այդմ, խորհրդարան անցած երեք ուժերից <Քաղաքացիական պայմանագիր> կուսակցությունը նոր խորհրդարանում ունենում է 64, <Ուժեղ Հայաստանը>՝ 29-ը, <Հայաստան> դաշինքը՝ 12 մանդատ։

Այսպիսով, <Քաղաքացիական պայմանագիրը> իրավունք է ստանում ձեւավորել կառավարություն, խորհրդարանում ունենում է երեք հինգերորդ մանդատների քանակ, այսինքն՝ որակյալ մեծամասնություն, ինչը հնարավորություն է տալիս ընդունել սահմանադրական օրենքներ եւ ընտրել մի շարք հանգուցային պաշտոնյաների։ Սակայն իշխող կուսակցությանը չհաջողվեց ձեւավորել երկու երրորդի՝ սահմանադրական մեծամասնություն, այսինքն՝ ուժերի այս համամասնությամբ ՔՊ-ն ի զորու չէ փոփոխություններ կատարել Սահմանադրության մեջ։

Ընտրությունների նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո կնճռոտ հարցը մնացել էր ԲՀԿ-ի՝ չորս տոկոսանոց անցողիկ շեմը հաղթահարելու խնդիրը։ <Բարգավաճ Հայաստանը> հույս ուներ մի քանի տեղամասերում վերահաշվարկների արդյունքում լրացնել պակասող մի քանի տասնյակ ձայները։ Այդպես էլ կլիներ, եթե առաջ չգար եւս երկու-երեք ընտրատեղամասերում վերահաշվարկներ իրականացնելու անհրաժեշտությունը։ Խոսքը վերաբերում է այն տեղամասերին, որտեղ քվեարկել էին զորամասերի զինվորները, ընդ որում, այդտեղ քվեարկությունը շարունակվել էր ժամը 20.00-ից հետո, ինչը օրենքի խախտում է։

Այդ խախտման մասին բարձրաձայնում էին հենց ընդդիմության՝ <Ուժեղ Հայաստանի>, <Հայաստան> դաշինքի եւ ԲՀԿ-ի ներկայացուցիչները, որոնք պահանջում էին անվավեր համարել այդ տեղամասերի արդյունքները։ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ընդունեց ռուսամետ ընդդիմադիրների այդ պահանջը եւ անվավեր համարեց այդ տեղամասերի քվեարկության արդյունքները, ինչից հետո ընդդիմադիրներն արդեն սկսեցին դժգոհել այդ որոշումից՝ պահանջելով հիշյալ տեղամասերում նշանակել վերաքվերակություն։

Սակայն այս անգամ ԿԸՀ-ն չընդունեց ընդդիմադիրների այդ պահանջը՝ դա պատճառաբանելով, թե <մասնակի վերաքվեարկության դեպքում առաջանում է հետեւյալ խնդիրը։ Հիմնական քվեարկությանը մասնակցած ընտրողները քվեարկել են այն պահին, երբ ընդհանուր արդյունքը հայտնի չէր։ Նրանք չգիտեին՝ ով է առաջատար, քանի ձայնի տարբերություն կա, որ ուժը կհաղթահարի շեմը կամ իրենց քվեն ինչ ազդեցություն կունենա վերջնական արդյունքի վրա։ Մինչդեռ վերաքվեարկության մասնակից ընտրողները քվեարկելու են արդեն այլ իրավիճակում․նրանց համար կարող է հայտնի լինել ընդհանուր պատկերը։ Այս պայմաններում ընտրողի կամքը կարող է ձեւավորվել ոչ թե իր սկզբնական քաղաքական նախապատվությամբ, ազատ կամարտահայտությամբ, այլ արդեն հայտնի արդյունքը խմբագրելու հաշվարկով։ Այս ռիսկը սովորաբար բնութագրվում է որպես տակտիկական քվեարկություն (tactical voting)>։

Ռուսամետ երեք ուժերը, եւս երեք կուսակցություններ (<Հայ ազգային կոնգրես>, <Լուսավոր Հայաստան>, <Ազգային-ժողովրդավարական բեւեռ>) ընդհանուր հայտարարությամբ չեն ընդունում ընտրությունների արդյունքները, հայտարարում են իշխանության կողմից ընտրություններն համատարած կեղծելու, տարատեսակ ընտրակեղծիքների մասին, անգամ այս տարվա ընտրություններն անվանում ամենախայտառակը հայաստանյան ընտրությունների պատմության մեջ։

Հանուն արդարության պետք է ասել, որ եթե ԲՀԿ-ի հետ կապված խնդրի պահով կարելի է ինչ-որ վիճահարույց դրվագներ նկատել, ապա ընտրությունների կեղծման առումով ընդդիմադիրները որեւէ հիմնավորված փաստարկ չեն բերում՝ սահմնափակվելով ընդհանուր ու վերացական հայտարարություններով։ (Հատկանշական է, որ հայաստանյան ընտրությունների մասին ընդդիմադիրները խոսում են հենց այն արտահայտություններով ու բնութագրումներով, որոնք հնչում են ռուսաստանյան շրջանակներից, կարծես այնտեղից ուղարկված ուղեցույցով)։

Այդ կուսակցություններից մի քանիսը դիմել են Սահմանադրական դատարան՝ վիճարկելով ընտրությունների արդյունքները։ <Ուժեղ Հայաստանի> առաջնորդ Սամվել Կարապետյանն էլ հայտարարել է հետընտրական կոալիցիա ձեւավորելու մասին։ Այս որոշումը ինչ-որ տեղ զարմանալի է այն առումով, որ ընդդիմությանը, ինչ-ինչ պատճառերով, ժամանակին չհաջողվեց ձեւավորել նախընտրական կոալիցիա, ինչի փորձերը մի քանի ձեւաչափերով ձեռնարկվել էին եւ այդ փորձերի հաջողության դեպքում կարող էին ավելի արդյունավետ լինել։

Այս ամենին զուգահեռ, իշխող <Քաղաքացիական պայմանագիր> կուսակցության ներկայացուցիչներն էլ հայտարարում են խորհրդարան անցած ուժերի ոչ լեգիտիմ լինելու մասին՝ նկատի ունենալով ռուսամետ երեք ուժերի կողմից բաժանված մեծածավալ ընտրակաշառքները, որոնց մասին ձայնագրությունները ամենօրյա ռեժիմով հրապարակում է Հակակոռուպցիոն կոմիտեն։

Հատկանշական է, որ այս օրերին իշխանությունը մի շարք օրինագծեր է քննարկում ընտրակաշառքի հետ կապված խնդիրները լուծելու ու դրանք արմատախիլ անելու ուղղությամբ։

© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:

Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com

Հակակոռուպցիոն կոմիտեն բացահայտել է ընտրակաշառք տալու, ստանալու հերթական դեպքերը

Կոմիտեի ծառայողների կողմից իրականացված միջոցառումների արդյունքում փաստական տվյալներ են ստացվել այն մասին, որ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության ներկայացուցիչները Ազգային ժողովի ընտրություններին իրենց կուսակցության օգտին քվեարկելու և աջակիցներ հավաքագրելու պայմանով Լոռու մարզի Սպիտակ համայնքի Գոգարան բնակավայրի և հարակից շրջանների մի շարք ընտրողների տվել են ընտրակաշառք։

Դեպքի առթիվ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում նախաձեռնվել է քրեական վարույթ, ձերբակալվել են մի շարք անձինք, կատարվել են վարութային գործողություններ։

Մանրամասները՝ տեսանյութում։ https://www.facebook.com/reel/1029175329594703

© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:

Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com

«Ստոկհոլմի արբիտրաժային տրիբունալը մերժել է ՀԷՑ-ի գործով Կարապետյանների բոլոր պահանջները»

ՀՀ կառավարությունը հայտնում է, որ Ստոկհոլմի արբիտրաժային տրիբունալը ամբողջությամբ մերժել է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» (ՀԷՑ) ընկերության գործով Կարապետյանների ընտանիքի ներկայացրած միջնորդության բոլոր պահանջները։

Հայցվորներն են եղել Սամվել, Էթերի, Սարգիս և Կարեն Կարապետյանները, ինչպես նաև Liormand Holdings Limited ընկերությունը։

Կառավարության հաղորդագրության համաձայն՝ հայցվորները տրիբունալից պահանջել էին հաստատել, որ Հայաստանը չի կատարել արտակարգ արբիտրի (Emergency Arbitrator)՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի որոշումը, վերականգնել ՀԷՑ-ի լիցենզիան և կառավարման մարմինների անդամների լիազորությունները, դադարեցնել նշանակված ժամանակավոր կառավարչի լիազորությունները, ինչպես նաև արգելել ընկերության բաժնետոմսերի կամ այլ ակտիվների հարկադիր վաճառքը, օտարումը կամ այլ կերպ տնօրինումը։

Ստոկհոլմի արբիտրաժային տրիբունալը մերժել է ներկայացված բոլոր պահանջները՝ եզրակացնելով, որ հայցվորների պահանջած ապահովման միջոցները բավարար կերպով հիմնավորված չեն։

Տրիբունալը նաև որոշել է, որ միջնորդության քննության հետ կապված բոլոր ծախսերը կրելու է հայցվոր կողմը։

ՀՀ կառավարության գնահատմամբ՝ որոշումը պահպանում է արբիտրաժային վարույթի ամբողջականությունն ու համակողմանիությունը՝ ապահովելով, որ գործի հետագա քննությունը կընթանա ներկայացված բոլոր ապացույցների և տրիբունալի իրավական գնահատականների հիման վրա։

Կառավարությունը նաև ընդգծել է, որ ողջունում է այս որոշումը, քանի որ այն կայացվել է վեճն ըստ էության քննող արբիտրաժային տրիբունալի, այլ ոչ թե արտակարգ արբիտրի կողմից։

Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի հուլիսին Սամվել Կարապետյանի պաշտպանական խորհուրդը հայտարարել էր, թե Կարապետյանը ՀԷՑ-ի պետականացման գործով «հաղթել է ՀՀ կառավարությանը միջազգային դատարանում»։ Սակայն խոսքը վերաբերում էր ոչ թե գործի վերջնական լուծմանը, այլ մինչև հիմնական քննության ավարտը կիրառված ժամանակավոր ապահովման միջոցներին։

Արբիտրաժային վարույթը Կարապետյանների ընտանիքը նախաձեռնել է Ստոկհոլմի առևտրային պալատի արբիտրաժային ինստիտուտում՝ Հայաստանի Հանրապետության և Կիպրոսի Հանրապետության միջև 1995 թվականի հունվարի 18-ին կնքված Ներդրումների խրախուսման և պաշտպանության համաձայնագրի շրջանակում։

© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:

Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com

Քվեի դիմաց գումար և համակիրների հավաքագրում․ Մասիսում ձերբակալություններ են եղել

ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի ծառայողների կողմից իրականացված միջոցառումների արդյունքում փաստական տվյալներ են ստացվել այն մասին, որ Արարատի մարզի մի շարք բնակիչներ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության Մասիս համայնքի գրասենյակի ներկայացուցիչներից պահանջել են իրենց տալ ընտրակաշառք՝ Ազգային ժողովի ընտրություններին նշված կուսակցության օգտին քվեարկելու և համակիրներ հավաքագրելու պայմանով։

Դեպքի առթիվ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեում նախաձեռնվել է քրեական վարույթ, ձերբակալվել են մի շարք անձինք, կատարվել են վարութային գործողություններ։

Մանրամասները՝ տեսանյութում ` https://www.facebook.com/reel/1514976196703881

© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:

Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com

Հակակոռուպցիոն կոմիտեն ընտրական հանցագործությունների վերաբերյալ 125 քրեական վարույթ է նախաձեռնել

Նշված քրեական վարույթներից՝ 66-ով ձերբակալվել է 227 անձ,

քրեական հետապնդում է հարուցվել 248 անձի նկատմամբ,

15 մեղադրյալի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:

Մեղադրյալներից՝

108-ի նկատմամբ ընտրվել են անազատության հետ կապված՝ կալանք (55) և տնային կալանք (53) խափանման միջոցներ,

122-ի նկատմամբ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներ:

66 քրեական վարույթով իրականացվել են բազմաթիվ վարութային գործողություններ, այդ թվում՝ հարցաքննվել է 300-ից ավելի անձ, խուզարկություններ են կատարվել մի շարք գրասենյակներում:

Դատախազներն ընտրական հանցագործությունների վերաբերյալ 17 քրեական վարույթ՝ 60 անձի վերաբերյալ, հանձնել են դատարան

2026 թվականի փետրվարի 7-ից՝ Ազգային ժողովի հերթական ընտրությունների գործընթացի մեկնարկից առ այսօր դատախազները, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, իրավասու դատարան են հանձնել ընտրական հանցագործությունների վերաբերյալ 17 քրեական վարույթ՝ 60 անձի վերաբերյալ, որոնցից 12 քրեական վարույթ՝ 51 անձի վերաբերյալ, դատարան է հանձնվել ՀՀ գլխավոր դատախազության Հակակոռուպցիոն կոմիտեում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության դատախազների կողմից:

12 քրեական վարույթներն են՝

• 2 դրվագ ընտրակաշառք տալու համար մեղադրվող 1 անձի և ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 2 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• 3 դրվագ ընտրակաշառք տալու ու բարեգործության արգելքը խախտելու և ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 5 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• բարեգործության արգելքը խախտելու և դրան օժանդակելու համար մեղադրվող 2 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• ընտրակաշառք տալու, 2 դրվագ հավաքին մասնակցելու նպատակով նյութապես շահագրգռելու համար մեղադրվող 1 անձի և խմբով ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 1 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• ընտրական իրավունքի իրականացմանը խոչընդոտելու, դրա փորձի և նախապատրաստության համար մեղադրվող 3 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• ընտրակաշառք տալու համար մեղադրվող 2 անձի, ընտրակաշառք տալուն օժանդակելու համար մեղադրվող 5 անձի և ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 6 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 1 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• ընտրակաշառք տալու համար մեղադրվող 2 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• ընտրակաշառք տալու համար մեղադրվող 1 անձի և ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 1 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ:
• 2 դրվագ ընտրակաշառք տալու համար մեղադրվող 1 անձի, ընտրակաշառք տալու և ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 2 անձի, ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 2 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• ընտրակաշառք տալու համար մեղադրվող 2 անձի և ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 6 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ,
• 2 դրվագ ընտրակաշառք տալու, բարեգործության արգելքը խախտելու, հավաքին մասնակցելու նպատակով նյութապես շահագրգռելու համար մեղադրվող 1 անձի, ընտրակաշառք տալու համար մեղադրվող 2 անձի և ընտրակաշառք ստանալու համար մեղադրվող 2 անձի վերաբերյալ 1 քրեական վարույթ:

Մասնավորապես՝

1. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անվտանգային թիմի ղեկավարը երկու ընտրողի առաջարկել է աշխատանք, բնակարան, հողամաս և պաշտոն՝ իրենց և ընտանիքի անդամների կողմից տվյալ կուսակցության օգտին քվեարկելու պայմանով:
2. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անդամն ընտրողին բարեգործության անվան տակ խոստացված կենցաղային տեխնիկայի փոխարեն փոխանցել է գումար՝ խախտելով ընտրությունների ընթացքում բարեգործության արգելքը։
3. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության համակիրը, երկու այլ անձանց հետ, խոչընդոտել և փորձել է խոչընդոտել Սյունիքի մարզի համայնքների ղեկավարների և բնակիչների ընտրական իրավունքի ազատ իրականացմանը՝ նրանցից պահանջելով քվեարկել իրենց քաղաքական ուժի օգտին՝ սպառնալով բացասական վերաբերմունքով։ Նույն վարույթով մեկ անձի մեղադրանք է առաջադրվել նաև երկու դրվագ ընտրակաշառք տալու համար. նա ընտրողներին առաջարկել է պարտքի մասնակի զիջում, աշխատանքի տեղավորման և ծառայողական հարցեր լուծելու խոստումներ՝ քվեների դիմաց։
4. «Մեր ձևով» հասարակական կազմակերպության գրասենյակի ղեկավարը, փաստացի իրականացնելով «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության գրասենյակի պատասխանատուի գործառույթները, չորս անձի տվել է ընտրակաշառք՝ իր կուսակցության օգտին քվեարկելու պայմանով, ինչպես նաև, խախտելով ընտրությունների ընթացքում բարեգործության արգելքը, 200 հազար դրամ է փոխանցել մեկ քաղաքացու:

1. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության տարածքային պատասխանատուն 2 քաղաքացու տվել է ընտրակաշառք, 2 անձի շահագրգռել է մասնակցել 2026 թվականի ապրիլի 17-ին կայացած հավաքին՝ խոստանալով սննդամթերքի տեսքով նյութական օգնություն:
2. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության գրասենյակի ղեկավարը, գրասենյակի պատասխանատուի հետ, երեք անձանց օժանդակությամբ, Արարատի մարզի 9 ընտրողի գումարի տեսքով առաջարկել և տվել են ընտրակաշառք:
3. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության օգտին քվեարկելու համար անձը նույն կուսակցության աջակցից գումարի տեսքով ստացել է ընտրակաշառք:
4. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության պատգամավորի թեկնածուն, կնոջ հետ միասին, որպես ընտրակաշառք, խոստացել է հոգալ Սյունիքի մարզի բնակչի աչքերի վիրահատության ծախսը:
5. «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության աջակիցը Ստեփանավան քաղաքի բնակչին խոստացել է գումարի տեսքով ընտրակաշառք:
6. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի պատասխանատուն, այլ անձանց հետ, ընտրողներին գումարի տեսքով ընտրակաշառք է տվել:
7. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի Աջափնյակ վարչական շրջանի պատասխանատուն 5 դեպքով ընտրողներին գումարի տեսքով ընտրակաշառք է տվել:
8. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի Մեծամոր համայնքի պատասխանատուն ընտրողներին գումարի տեսքով ընտրակաշառք է տվել:

© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:

Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com

ՀՀ ԿԸՀ-ի կողմից 3 տեղամասի քվեարկության արդյունքներն անվավեր ճանաչելուց հետո վերաքվեարկություն չնշանակելու վերաբերյալ

ՀՀ ԿԸՀ կողմից 3 տեղամասի քվեարկության արդյունքներն անվավեր ճանաչելուց հետո վերաքվեարկություն չնշանակելու վերաբերյալ

Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը որևէ տեղամասում քվեարկության արդյունքներն անվավեր ճանաչելուց հետո չպետք է ավտոմատ կերպով նշանակի վերաքվեարկություն։ ԿԸՀ-ն այդ որոշումը կայացնելիս պետք է հաշվի առնի ընտրողների իրական կամքի պաշտպանությունը և ընտրությունների արդյունքի օրինականության ապահովումը։ Այդ պատճառով ԿԸՀ-ն պետք է ընտրի այն միջոցը, որը տվյալ պայմաններում անհրաժեշտ է, համաչափ է և չի առաջացնում ավելի մեծ աղավաղում, քան այն խախտումը, որի հետևանքը պետք է վերացվի։

Մասնակի վերաքվեարկության դեպքում առաջանում է հետևյալ խնդիրը։ Հիմնական քվեարկությանը մասնակցած ընտրողները քվեարկել են այն պահին, երբ ընդհանուր արդյունքը հայտնի չէր։ Նրանք չգիտեին՝ ով է առաջատար, քանի ձայնի տարբերություն կա, որ ուժը կհաղթահարի շեմը կամ իրենց քվեն ինչ ազդեցություն կունենա վերջնական արդյունքի վրա։

Մինչդեռ վերաքվեարկության մասնակից ընտրողները քվեարկելու են արդեն այլ իրավիճակում․ նրանց համար կարող է հայտնի լինել ընդհանուր պատկերը (տվյալ դեպքում ընտրությունների մասնակիցների 99,8 տոկոս)։

Այս պայմաններում ընտրողի կամքը կարող է ձևավորվել ոչ թե իր սկզբնական քաղաքական նախապատվությամբ, ազատ կամարտահայտությամբ, այլ արդեն հայտնի արդյունքը խմբագրելու հաշվարկով։ Այս ռիսկը սովորաբար բնութագրվում է որպես տակտիկական քվեարկություն (tactical voting)։

Վենետիկի հանձնաժողովը ևս ընդունել է, որ մասնակի վերաքվեարկությունը միշտ չէ, որ պատշաճ միջոց է։ 2025 թվականի հրատապ զեկույցում նշվում է, որ եթե խախտումները վերաբերում են միայն որոշ տեղամասերի, ապա արձագանքը սկզբունքորեն կարող է սահմանափակվել այդ տեղամասերով։ Սակայն նույն մոտեցումը ունի կարևոր բացառություն․ մասնակի վերաքվեարկությունը չի կարող պատշաճ միջոց լինել, եթե այդ տեղամասերում նոր քվեարկությունը, տակտիկական քվեարկության (tactical voting) հնարավորության պատճառով, չի երաշխավորի արդար ընտրական արդյունք։

Հավասար ընտրական իրավունքի տեսանկյունից ևս խնդիրը ակնհայտ է։ Վերաքվեարկությունը կարող է խախտել ընտրողների հավասարությունը, քանի որ ընտրողների մեկ խումբը հայտնվում է մյուսներից էապես տարբեր ելակետային պայմաններում։

Այս հարցում կարևոր է նաև ՀՀ սահմանադրական դատարանի մոտեցումը, ըստ որի՝ ընտրական խախտումների հետևանքները գնահատելիս պետք է պաշտպանել նաև այն ընտրողների իրավունքները, որոնք իրենց ընտրությունը կատարել են օրինական ճանապարհով։ Եթե հիմնական քվեարկությանը մասնակցած ընտրողների կամքն արդեն օրինական ձևով արտահայտվել է, ապա հետագա վերաքվեարկությունը չպետք է երկրորդային և հաշվարկված ազդեցություն ունենա այդ կամքի վրա։

Հետևաբար ԿԸՀ-ն վերաքվեարկություն նշանակելու հարցում պետք է հաշվի առնի նաև, թե արդյո՞ք վերաքվեարկության ժամանակ ապահովվելու է նույն ազատ և հավասար միջավայրը, ինչ հիմնական քվեարկության օրը։ Արդյո՞ք հայտնի արդյունքը չի ստեղծում տակտիկական քվեարկության ռիսկ։ Արդյո՞ք չեն խաթարվի արդեն օրինական քվեարկած ընտրողների իրավունքները։ Արդյո՞ք ապօրինի կամ կոռուպցիոն ազդեցության աղբյուրները չեզոքացված են։

Եթե այս հարցերի պատասխանը ցույց է տալիս, որ վերաքվեարկությունը չի ապահովելու ազատ, հավասար և արդար արդյունք, ապա այն չպետք է նշանակվի։ Վերաքվեարկություն չնշանակելը նման դեպքում չի նշանակում խախտումը անտեսել։ Դա նշանակում է չընտրել այնպիսի միջոց, որը կարող է ավելի խորացնել ընտրողների կամքի աղավաղումը։

ԿԸՀ-ն պետք է առաջնորդվի ոչ թե մեխանիկական վերաքվեարկության տրամաբանությամբ, այլ Սահմանադրությամբ երաշխավորված ազատ և հավասար ընտրության, համաչափության և ընտրողների իրական կամքի պաշտպանության սկզբունքներով` որպես Սահմանադրությամբ ընտրությունների օրինականությունը վերահսկող անկախ մարմին:

© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:

Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com