2018թ․ հեղափոխության օրերին որպես հանրային պահանջ է ձևակերպվել, իսկ ԱԺ արտահերթ ընտրություններից հետո վերահաստատվել է, որ իշխող քաղաքական ուժը վերարտադրող և չարաշահումների լայն հնարավորություններ ստեղծող ընտրական օրենսգիրքը պետք է փոխվի։ Այդ բարեփոխման խոստումն ու պարտավորությունն ամրագրվել է նաև ՀՀ Կառավարության ծրագրում և դատաիրավական բարեփոխումների ռազմավարությունում, ինչպես նաև ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ 2020թ. նոյեմբերի 18-ին հրապարակած ճանապարհային քարտեզում։
Շուրջ երկու տարի ՀՀ Ազգային Ժողովի բազմաթիվ պատգամավորներ, արտախորհդարանական ուժեր, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ, միջազգային կառույցներ և պետական տարբեր մարմիններ քննարկումներ են ունեցել ընտրական օրենսգրքի և հարակից օրենքների փոփոխության անհրաժեշտության վերաբերյալ։ Այդ քննարկումների արդյունքում մշակվել է մի նախագիծ, որն անդրադառնում է ընտրական օրենսդրության գրեթե բոլոր խնդրահարույց կետերին։ Նախագիծն արդեն իսկ պաշտոնապես շրջանառվել ու հրապարակվել է ԱԺ կայքում, ինչպես նաև ուղարկվել է Վենետիկի հանձնաժողով և ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ին՝ փորձագիտական կարծիք ստանալու համար:
Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների նախագիծն առաջարկում է պարզ համամասնական ընտրակարգ, որը պետք է օգնի զարգացնել և բովանդակային դարձնել խորհրադանական համակարգը, ինչպես նաև երաշխավորի ընտրակաշառքի ու քրեածին հեղինակությունների ազդեցության կանխարգելումը ընտրությունների վրա։ Պարզ համամասնական ընտրակարգի անցումը 2018թ․ հավանության է արժանացել բոլոր այն ուժերի կողմից, որոնք այժմ ներկայացված են ՀՀ Ազգային Ժողովում։ Այդ ընտրակարգը նաև եղել է փաստացի գլխավոր հստակ փոփոխությունը, որ կանխատեսվում էր բարեփոխումների համատեքստում և հավանության էր արժանացել արտախորհրդանական ուժերի կողմից։
Ընտրական օրենսգրքի և հարակից օրենսդրության փոփոխությունների ընդունումն այն կարևոր քայլն է, որով ԱԺ բոլոր խմբակցությունները կարող են ցույց տալ, որ նախընտրական պայքարում հրաժարվելու են
Ներկայիս քաղաքական ճգնաժամի հաղթահարման գլխավոր երաշխիքը արտահերթ ընտրությունների անցկացումն է, սակայն վարկաբեկված ու ակնհայտորեն թերի օրենսգրքով ընտրությունների կազմակերպումն ինքնին և ի սկզբանե կհանդիսանա ռեսուրսների, ոչ թե ծրագրերի մրցավազք և կասկածի տակ կդնի նոր Ազգային ժողովի լեգիտիմությունն ու վարկանիշը։
Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների ընդունման և կիրարկման թիվ մեկ պատասխանատուն Ազգային Ժողովի քաղաքական մեծամասնությունն է։ Միևնույն ժամանակ ընդդիմադիր խմբակցությունների և իշխանության հավակնող քաղաքական ուժերի կողմից օրենսգրքի փոփոխությանը չսատարելը ինքնին կգնահատվի որպես վարչական և ապօրինի ռեսուրսներին ապավինելու մտադրություն և քաղաքական ճգնաժամը հաղթահարելու պատրաստակամության բացակայություն։
Արտահերթ ընտրությունները պետք է նշանակվեն միմիայն ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների ընդունումից հետո՝ հնարավորինս սեղմ ժամկետներում՝ առանց ստորադասելու արտահերթ ընտրությունների հրամայականը ժամկետների վերաբերյալ միջազգային ընդհանրական կանոններին։
Հայտարարությանը միանալու համար խնդրում ենք Կազմակերպության կամ Ձեր տվյալները լրացնել այստեղ
Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոն
Իրազեկ քաղաքացիների միավորում
Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ
Մարդու իրավունքների հետազոտությունների կենտրոն
Հանուն հավասար իրավունքների կրթական կենտրոն ՀԿ
“Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն” ՀԿ, Օլեգ Դուլգարյան
«Փինք» իրավապաշտպան ՀԿ
Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոն
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԼՐԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱԿՈՒՄԲ
Մարդու իրավունքների Հելսինկյան ասոցիացիա
Խտրականության դեմ պայքարի և հանուն հավասարության կոալիցիա
Ժուռնալիստների <Ասպարեզ> ակումբ ՀԿ, Լեւոն Բարսեղյան խորհրդի նախագահ
«Ռեստարտ» գիտա-կրթական հիմնադրամ
Իրավունքի զարգացման և պաշտպանության հիմնադրամ
Սոցիոսկոպ ՀԿ
«Քաղաքաքական երկխոսություն» ՀԿ
Ավնիկ Մելիքյան
Կանանց իրավունքների տուն
«Գյումրու առաջընթաց» ՔՀԶԿ ՀԿ
Սեդա Գրիգորյան, վավերագրող ռեժիսոր
Աղբյուր՝ https://cutt.ly/qz1AHTV
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru
Սիրելի հայրենակիցներ,
Լրանում է մեր պետության և ժողովրդի համար աղետալի նշանակություն ունեցած Մոսկվայի 1921 թ. մարտի 16-ի ռուս-թուրքական պայմանագրի ստորագրման 100-ամյակը։ Այդ պայմանագրի արդյունքում Հայաստանին պարտադրվեց հրաժարվել Արևելյան Հայաստանի զգալի հատվածից՝ Կարսի մարզից, Սուրմալուի գավառից, Նախիջևանից և այլն։Տխրահռչակ պայմանագիրը ստորագրվեց միջազգային իրավունքի կոպտագույն խախտումներով, որոնք առ ոչինչ են դարձնում դրա իրավական ուժը։ Նախ, պայմանագրի կողմերը՝ Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետությունը և Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովը միջազգային իրավունքի սուբյեկտներ չէին հանդիսանում։ Երկրորդ, պայմանագիրը ստորագրող կողմերը որոշումներ են ընդունել պայմանագրի կողմ չհանդիսացող երրորդ երկրի՝ Հայաստանի տարածքներին վերաբերող հարցերի շուրջ, միչնդեռ միջազգային իրավունքի համաձայն պայմանագրերը կարող են վերաբերել բացառապես դրանք ստորագրող կողմերին, և չեն կարող այլ իրավունքներ ու պարտավորություններ ստեղծել դրան չմիացած կողմերի համար։ Հետևապես պայմանագրի՝ Հայաստանին վերաբերող հատվածները չեն կարող օրինականության հետ որևէ աղերս ունենալ։ Իսկ, 1921 թ. հոկտեմբերի 13-ի Կարսի պայմանագիրը, որը Հայաստանին առնչվող մասով նույնությամբ կրկնում էր Մոսկվայի պայմանագրի դրույթները, նույնպես միջազգային իրավունքի մաս չի կազմում այն հիմքով, որ բխել է Մոսկվայի պայմանագրի դրույթներից։ Կարևոր է նկատել, որ Հայաստանին պարտադրվեց հրաժարվել Հայաստանի Առաջին Հանրապետության սուվերեն տարածքներից, որոնք թուրքական ագրեսիայի հետևանքով բռնազավթվել էին 1920 թ. աշնանը։Ներկայումս Հարավային Կովկասում շարունակաբար լարվող ռազմաքաղաքական իրավիճակն ու միջպետական հարաբերություններում առկա հակասությունները, տարածքային վեճերն ու էթնիկ հակամարտությունները, ակնհայտ են դարձնում, որ 1921 թ. Մոսկվայի պայմանագիրն իր հակաօրինական բնույթով, ի զորու չէ այս տարածաշրջանում ապահովել կայուն խաղաղություն և անվտանգ համակեցություն։Այդ պայմանագիրն իր ընդգծված հակահայկականությամբ սպառնալիք է Հայաստանի ու հայ ժողովրդի գոյութենականությանը, ինչի ականատեսը եղանք ամիսներ առաջ, երբ Թուրքիայի անթաքույց հովանավորությամբ Ադրբեջանի կողմից Արցախի Հանրապետության նկատմամբ սանձազերծվեց հերթական լայնամասշտաբ ագրեսիան և օկուպացվեց վերջինիս տարածքի մեծ մասը։ Դրանից հետո էլ, ադրբեջանաթուրքական տանդեմը անթաքույց հավակնություններ է դրսևորում Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ։Մոսկվայի պայմանագիրը ոչ միայն չի զսպել Թուրքիայի՝ դեպի արևելք ծավալվելու և Առաջավոր Ասիա թափանցելու պանթյուրքական-առավելապաշտական ծրագրերը, այլև հնարավորություն է տվել մարտավարական դադար առնել և պատեհ պահին, վերակազմակերպված ուժերով և միջազգային հարաբերությունների ապակայունացմամբ իրականացնել այդ ծրագրերը՝ վերածվելով միջազգային անվտանգային համակարգի գործուն սպառնալիքի։ՀՅ Դաշնակցության Բյուրոն միջազգային հանրության ուշադրությունն է հրավիրում Հարավային Կովկասում և հարակից տարածքներում տևական խաղաղության հաստատման շուրջ միջազգային նոր և իրավական պայմանագրի կնքման անհրաժեշտության վրա, որը միջազգային գործուն երաշխիքներով և բոլոր ժողովուրդների ու պետությունների օրինական շահերը հաշվի առնելով, ինչպես նաև արդար սահմանաբաժանմամբ կարող է այս տարածաշրջանում փակել արյունալի պատերազմների հարյուրամյակների էջը։Հայաստանի Հանրապետությունում այս օրերին ստեղծված ներքաղաքական իրավիճակով պայմանավորված՝ ՀՅԴ Բյուրոն մինչև 2021 թ. հոկտեմբերի 21-ը հետաձգում է Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի 100 ամյակի ներպետական և միջազգային միջոցառումների ծրագիրը:Այս ընթացքում ՀՅ Դաշնակցության համաշխարհային ցանցը, Հայ դատի հանձնախմբերն ու գրասենյակները խնդրո առարկա հարցերով իրականացնելու են քաղաքական-հարաբերական աշխատանքներ։Մասնավորապես՝ սույն հայտարարությունը, ՀՅԴ Բյուրոյի Հայ դատի Կենտրոնական գրասենյակի կողմից հասցեագրվելու է միջազգային այն քաղաքական կազմակերպություններին, որոնց ՀՅ Դաշնակցությունը անդամակցում է, ինչպես նաև Հայաստանում հավատարմագրված մի շարք դեսպանություններին։Նաև անհրաժեշտ ենք համարում Հայաստանի Հանրապետության՝ լեգիտիմությունը կորցրած և հայրենիքի մի կարևոր հատված թշնամուն հանձնած իշխանություններին խստորեն զգուշացնել՝ Թուրքիայի Հանրապետության հետ չմտնել բանակցային այնպիսի գործընթացների մեջ, որոնք կարող են ենթադրել Մոսկվայի պայմանագրի կամ դրանից ածանցված Կարսի պայմանագրի դրույթների ճանաչում ՀՀ կողմից, ինչը թուրքական պետության 100-ամյա նպատակն է։ Կարևոր ենք համարում հիշեցնել, որ ո՛չ Մոսկվայի և ո՛չ Կարսի պայմանագրերը ճանաչված չեն Հայաստանի Հանրապետության կողմից, դրանք ճանաչված չեն եղել նույնիսկ Խորհրդային Հայաստանի կողմից՝ երբ հնարավորություն է եղել արտահայտել սեփական կամքը։Համոզված ենք՝ մեր ժողովրդի համախմբած աշխատանքով, ուժեղ Հայաստանով և համերաշխ հասարակությամբ կարողանալու ենք քայլ առ քայլ վերատիրանալ մեր ժողովրդի ոտնահարված իրավունքներին և վերականգնել համազգային արժանապատվությունը։
Աղբյուր՝ https://www.arfd.am/news/38174/
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru
«Արդարադատության նախարարությունը դրական եզրակացություն է տվել մեր կողմից առաջարկված օրենսդրական փոփոխությունների փաթեթին: Հուսով եմ՝ մինչև այս ամսվա վերջ կառավարությունը նախագիծը կփոխանցի ԱԺ»,- այս մասին ԱԺ պաշտպանության և անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում ասել է հանձնաժողովի նախագահ Անդրանիկ Քոչարյանը: Նրա խոսքով՝ օրինագծի ընդունման դեպքում 27 տարին լրացած բոլոր քաղաքացիներին, որոնք խուսափել են բանակում ծառայելուց, հնարավորություն կտրվի վերադառնալ Հայաստան՝ առանց նախապայմանների:
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru
Արտակարգ իրավիճակների նախարարության փրկարար ծառայության Շիրակի մարզային փրկարարական վարչությունից տեղեկացնում են, որ մարտի 16-ին ժամը 12-ից 13-ն ընկած ժամանակահատվածում Շիրակի մարզի Մարմաշեն համայնքի Շիրակ բնակավայրում իրականացվելու է բնակչության ազդարարման և տարահանման միջոցառում, որի ժամանակ փորձաարկվելու են նաև համայնքնի էլեկտրաշչակները:
Աղբյուր՝ https://cutt.ly/1zXTGy0
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru
ՀՀ ազգային ժողովի պաշտպանության և անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովը հավանություն չտվեց ընդդիմադիր «Բարգավաճ Հայաստան» և «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունների կողմից ներկայացված նախագծին, որով առաջարկվում է վերացնել երկրում ռազմական դրությունը: Ռազմական դրությունը վերացնելու մասին օրենքի նախագիծը հանձնաժողովի նիստում ներկայացրել է «Բարգավաճ Հայաստան»-ի պատգամավոր Արման Աբովյանը: «ԼՂ հակամարտության գոտում կրակի և բոլոր ռազմական գործողությունների լիակատար դադարեցման մասին հայտարարվել է 2020-ի նոյեմբերի 10-ին՝ այն բանից հետո, երբ Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների կողմից նոյեմբերի 9-ին ստորագրվել էր հայտարարություն, որի մասին մենք բոլորս գիտենք»,-ասել է Աբովյանը: Նա հիշեցրել է եռակողմ հայտարարության 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ կետերի մասին, հատկապես Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմի տեղակայման մասին, հրադադարի ռեժիմը վերահսկելու համար խաղաղապահ կենտրոնի մասին: «Հաշի առնելով նշյալ իրողությունները՝ առաջարկում ենք վերացնել սեպտեմբերի 27-ին հայտարարված ռազմական դրությունը»,-նշել է նա: Պատգամավորը խոսել է նաև ներքաղաքական վիճակի, զարգացումների մասին, ըստ նրա՝ գործող ռազմական դրությունը ամբողջ ծավալով չի համապատասխանում ստեղծված իրավիճակին, հանդիսանում է շատ լուրջ խոչընդոտ՝ քաղաքական բոլոր զարգացումներին: ԼՀԿ ղեկավար Էդմոն Մարուքյանն ակնհայտ է համարել, որ ռազմական դրության կարիք չկա: «Խորհրդարանական ընդդիմությունը չի կարող անվստահության գործընթաց սկսել ռազմական դրության ժամանակ….ՏԻՄ ընտրություններ կան, որոնք չեն իրականացվում ռազմական դրության պատճառով…»,-ասել է նա ու կարծիք հայտնել, որ ռազմական դրությունը պահվում է միայն քաղաքական նպատակով: Նախագիծը քվեարկությամբ բացասական եզրակացություն է ստացել:
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru
Գյումրիում երեկ ուշ երեկոյան դանակահարությունէ տեղի ունեցել. Անի թաղամասում գտնվող իրենց բնակարանում երիտասարդ ամուսիններ են դանակահարվել: Նրանք վնասվածքներով տեղափոխվել են «Գյումրի» բժշկական կենտրոն: ԲԿ-ի փոխտնօրեն Արմեն Խաչատրյանի փոխանցմամբ՝ 1986 թվականին ծնված տղամարդն ընդունվել է ծանր վիճակում, նրա մոտ առկա են եղել կրծքավանդակի և որովայնի կտրած-ծակած, թափանցող վերքեր։ Տղամարդը վիրահատվել է, վիճակը կայուն է։ 1986 թվականին ծնված նրա կնոջ մոտ ախտորոշվել են ձախ վերին վերջույթի բազմակի կտրած-ծակած վերքեր` երկրորդ-երրորդ մատների ծալիչ ջլերի վնասմամբ։ Կնոջը տեղափոխել են մայրաքաղաքի բուժհաստատություն: Նա գտնվում է միկրովիրաբույժի հսկողության տակ: Շիրակի մարզի դատախազ Գուրգեն Գրիգորյանի տեղեկացմամբ՝ դեպքի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ՝ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով (դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը), որոշում է կայացվել անձին տուժող ճանաչելու մասին։ Այս պահին դեռ կասկածյալ չկա։ Դատախազի տեղեկացմամբ՝ կատարվում են անհետաձգելի քննչական և դատավարական գործողություններ, ձեռնարկվում են օպերատիվ հետախուզական միջոցառումներ։
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru
Շիրակի մարզպետ Հովհաննես Հարությունյանն աշխատանքային հանդիպում-քննարկում է ունեցել ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահ Արմեն Ղուլարյանի հետ: Այս մասին տեղեկացնում է Շիրակի մարզպետարանի տեղեկատվության բաժինը: Հանդիպման ընթացքում քնարկվել են Շիրակի մարզի քաղաքաշինական խնդիրները, մասնավորապես, մարզի վթարային բնակֆոնդի հիմնախնդրի կանոնակարգման հնարավորությունները: Անդրադարձ է եղել Անտառավան, 26, Իսահակյան, 9, Տիգրան Մեծ, 5, Ղուկասյան, 29 հասցեների, Աշոցքի Կոճոռ թաղամասի վթարային շենքերի խնդրին։ Հիշեցնենք, որ 2020 տարեսկզբին ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը դրական արձագանք էր տվել նախարարությանն ուղղված՝ Շիրակի մարզպետարանի խիստ վթարային 4 բնակելի շենքերի բնակիչների բնակարանային խնդրի լուծման առաջարկին, համաձայն որի, խիստ վթարային 4 շենքերից 3-ի (Անտառավան 3-րդ թաղամաս 26, Իսահակյան փողոց 9 և Ղուկասյան փողոց 29 շենքեր) բնակիչներին նախատեսվում էր հատկացնել բնակարանի գնման վկայագրեր, իսկ Տիգրան Մեծի փողոցի 5 շենքում, որի մեկ մուտքն ամրացված է, իսկ 3-ը՝ վթարային, նախատեսված էր իրականացնել ամրացում-վերականգնում: Սակայն ծրագիրը հետաձգվել էր նախ համավարակի, ապա նաև պատերազմի պատճառով: Շիրակի մարզում այս պահին կա 114 վթարային շենք, որոնցից 92-ը՝ Գյումրիում: Միայն Գյումրիի վթարային շենքերում ապրում է 2 426 ընտանիք:
Աղբյուր՝ https://www.facebook.com/SHIRAKREGIONALADMINISTRATIONRA/posts/2842464672679399
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru
Կայացել է ՀՀ կառավարության հերթական նիստը, այն վարել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը: Նիստի սկզբում վարչապետ Փաշինյանն անդրադարձել է կորոնավիրուսի տարածման դեպքերին և նշել, որ կա դեպքերի աճ: «Պետք է ցավով նշեմ, որ երկարատև ընդմիջումից հետո նոր կորոնավիրուսի մեկօրյա նոր դեպքերի էական աճ ունենք։ Եվ մեկ օրում 700-ից ավելի դրական ախտորոշված դեպք ունենք»,- ասել է վարչապետը: Առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը տեղեկացրել է, որ վերջին մեկ օրում իրականացվել է 4 հազար 285 թեստավորում, որից դրական է եղել 748-ը։ «Ինչպես և կանխատեսում էինք անցած շաբաթ, մենք ունենք հիվանդացության բավական աճ։ Այս պահին մեր ակտիվ դեպքերի թիվը 6 հազար 772 է, որոնցից 901-ը հոսպիտալացված են։ Այս պահին ունենք ծավալված 9 բժշկական կենտրոններ, որոնց սպասարկում են covid պացիենտների։ Եվ ներկայումս ունենք ազատ մոտ 100 մահճակալ։ Այս օրերին ևս շարունակում ենք ծավալման աշխատանքները, բայց ուզում եմ զգուշացնել, որ մահճակալների թիվն անսպառ չէ, և պետք է ամեն ինչ անել, որպեսզի մեր հիվանդների թիվն ավելի չլինի այն կարողություններից, որոնք մենք ունենք»,- ասել է նախարարը։ Կառավարության ղեկավարն ընդգծել է, որ բոլորիս խնդիրն այն պետք է լինի, որ լրացուցիչ սահմանափակումներ սահմանելու անհրաժեշտություն չլինի։ Նշենք, որ Կառավարության այսօրվա նիստին մասնակցել են նաև հանրապետության մարզպետները: ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ առաջիկայում այդ պրակտիկան կշարունակվի: «Հընթացս միջավայրին ծանոթացան մեր գործընկերները, հետագայում ավելի ակտիվ և արդյունավետ կդարձնենք նրանց մասնակցությունը: Ուրախ եմ ձեզ տեսնել, պարոնայք մարզպետներ»,- ասել է կառավարության ղեկավարը: Կառավարության որոշմամբ ավելացված արժեքի հարկը գործարարներին կվերադարձվի յուրաքանչյուր ամսվա կտրվածքով. Գործադիրը հաստատել է «Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» նախագիծը։ Պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահ Էդվարդ Հովհաննիսյանը նշել է, որ նախագծով նախատեսվում է ԱԱՀ վերադարձի ժամանակաշրջան նախատեսել յուրաքանչյուր հաշվետու ամիսը՝ գործող եռամսյակի փոխարեն։
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru
«Պետք է ամեն կերպ թույլ չտալ հեղաշրջման փորձ, թույլ չտալ 2-րդ մարտի 1-ի կրկնություն, հոկտեմբերի 27» Ն․ Կարապետյանց
![]()
![]()
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru
Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստանի կայքը տեղեկացնում է, որ Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստանն ավելի քան 1,002,000 ԱՄՆ դոլար է հատկացրել ՔՈՎԻԴ-19-ի հետևանքների չեզոքացման համար։ Բաց հասարակության հիմնադրամներ – Հայաստանն առ այսօր ավելի քան 1,002,000 ԱՄՆ դոլար է հատկացրել Հայաստանում կորոնավիրուսի (ՔՈՎԻԴ-19) դեմ պայքարին աջակցելու և համավարակի հետևանքները չեզոքացնելու նպատակով: Այս աննախադեպ ճգնաժամի պայմաններում ԲՀՀ-Հայաստանը լսելի է դարձրել քաղաքացիական հասարակության դիրքորոշումները, պատշաճ արձագանքել մարդու իրավունքների, հատկապես՝ խոցելի խմբերի իրավունքների պաշտպանությանը, քանի որ ցանկացած ճգնաժամի դեպքում առավել հաճախ վտանգվում և խախտվում են հենց խոցելի խմբերի իրավունքները: Հանրապետությունում ՔՈՎԻԴ-19-ի բռնկման և տարածման ընթացքում ԲՀՀ-Հայաստանի ուշադրությունը կենտրոնացած է եղել միայնակ տարեցների, հաշմանդամություն, քրոնիկ հիվանդություններ, հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց, ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդկանց, ընտանեկան բռնությունից տուժածների, փախստականների, ազգային փոքրամասնությունների, հատուկ կարիքներ ունեցող երեխաների և սոցիալապես խոցելի ընտանիքների իրավունքների պաշտպանության վրա՝ ներկայացնելով համավարակի դեմ պայքարի շրջանակում ԲՀՀ-Հայաստանի կողմից արդեն ֆինանսավորված և ընթացիկ ծրագրերը: Հրատապ աջակցություն խոցելի խմբերին «Առաքելություն Հայաստան» հասարակական կազմակերպության միջոցով մեկ ամսվա սննդամթերքի փաթեթներ են տրամադրվել Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Արարատի, Շիրակի, Լոռու և Սյունիքի մարզերում բնակվող 2160 տարեցների և քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող անձանց: «Արմավիրի զարգացման կենտրոն» հասարակական կազմակերպությունը երկու ամսվա սննդամթերք և հիգիենայի պարագաներ է տրամադրել Արմավիր և Մեծամոր քաղաքներում բնակվող 115 տարեցների և հաշմանդամություն ունեցող անձանց: «Մարտունու կանանց համայնքային խորհուրդ» հասարակական կազմակերպությունը երկու ամսվա սննդամթերքի և հիգիենայի պարագաների փաթեթներ է տրամադրել Մարտունի քաղաքում և 14 հարևան համայնքներում բնակվող 120 տարեցների և հաշմանդամություն ունեցող անձանց: «Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն» հասարակական կազմակերպությունը մեկ ամսվա սննդամթերքի և հիգիենայի պարագաների փաթեթներ է տրամադրել Ալավերդի, Վանաձոր քաղաքներում և Լոռու մարզի 18 գյուղական համայնքներում բնակվող 370 խոցելի անձանց: «Լիարժեք կյանք» հասարակական կազմակերպությունը երկու ամսվա սննդամթերքի և հիգիենայի պարագաների փաթեթներ է տրամադրել Լոռու մարզում (Տաշիր, Ստեփանավան) և Երևանում բնակվող 300 անձանց, ովքեր ունեն հաշմանդամություն և քրոնիկ հիվանդություններ: «Հալէպ» հայրենակցական բարեսիրական հասարակական կազմակերպությունն աջակցություն է ցուցաբերել Հայաստանում գտնվող սիրիահայ փախստականների 120 ընտանիքների, որոնք ՔՈՎԻԴ-19-ի ինքնամեկուսացման պատճառով զրկվել են եկամտի աղբյուրներից: Նրանց միջոցներ են տրամադրվել կացարանի և սննդամթերքի երկու ամսվա ծախսերը հոգալու համար: Կազմակերպությունն աջակցություն է ցուցաբերել սիրիահայ փախստականների կազմակերպած սոցիալական ձեռնարկություն-ճաշարանի գործունեությանը՝ ճաշի առաքում կազմակերպելով հիվանդանոցներում ՔՈՎԻԴ-19-ով հիվանդներին բուժող 100 բուժաշխատողների և կամավորների համար: Ծրագրի նպատակն է եղել նաև պաշտպանել Սիրիայից և Լիբանանից Հայաստան տեղափոխված փախստականների աշխատանքային իրավունքները՝ արձանագրելով իրավունքների խախտումների դեպքերը, բարձրացնելով իրազեկությունը պաշտպանության մեխանիզմների վերաբերյալ և իրավաբանական խորհրդատվությունը հասանելի դարձնելով փախստականներին: Մանկական զարգացման հիմնադրամը սննդամթերքի փաթեթներ է հասցրել Արմավիրի, Արարատի, Կոտայքի, Վայոց Ձորի մարզերում և Երևանում բնակվող 209 ընտանիքների: «Լուսաստղ» հասարակական կազմակերպությունը մեկ ամսվա սննդամթերքի և հիգիենայի պարագաների փաթեթներ է տրամադրել Վանաձոր քաղաքում և Լոռու մարզի Սպիտակի և Գուքարքի տարածաշրջանների 13 համայնքներում բնակվող 240 խոցելի ընտանիքների, որտեղ բնակվում են հաշմանդամություն ունեցող անձինք: «Մարդու իրավունքների եզդիական կենտրոն» հասարակական կազմակերպությունը մեկ ամսվա սննդամթերքի և հիգիենայի պարագաների փաթեթներ է հասցրել Երևանում և Արարատի, Արմավիրի, Արագածոտնի, Կոտայքի և Շիրակի մարզերի 27 համայնքներում բնակվող եզդիական համայնքի 400 ներկայացուցիչների: «Համալսարանական կրթությամբ կանանց ասոցիացիան» նորածիններին անհրաժեշտ հագուստ և հիգիենայի պարագաներ պարունակող մանկական փաթեթներ է պատրաստել և հասցրել Նոյեմբերյանում, Բերդում և Տավուշի մարզի 27 հեռավոր գյուղական համայնքներում բնակվող 250 ընտանիքների: «Ագաթ» հասարակական կազմակերպությունը երկու ամսվա սննդամթերքի և հիգիենայի պարագաների փաթեթներ է տրամադրել Գյումրի քաղաքում և Շիրակի մարզի 5 շրջաններում բնակվող շահառուներին: 130 խոցելի տարեցների և հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնամքի ծառայություններ մատուցելու համար Արմավիրի զարգացման կենտրոնը վեց ամիս շարունակ տնային պայմաններում մատուցվող սոցիալական ծառայություններ և հոգեբանական խորհրդատվություն է կազմակերպել Արմավիրում և Մեծամորում բնակվող շահառուների համար: ՀՀ Արդարադատության «Իրավական կրթության և վերականգնողական ծրագրերի իրականացման կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը ԲՀՀ-Հայաստանի աջակցությամբ իրականցրել է ծրագիր, որի նպատակ է եղել աջակցել անձանց սոցիալական վերականգնմանը և վերաինտեգրմանն ազատազրկման վայրից ազատ արձակումից հետո, ինչպես նաև նվազեցնել կրկին անգամ հանցանք գործելու ռիսկը և կանխել արտակարգ իրավիճակի հետևանքներն համավարակի ընթացքում: Ծրագրի շրջանակում տրամադրվել է խորհրդատվություն, մարդասիրական օգնության փաթեթներ, և վերահսկողություն է իրականացվել հասցեագրվող խմբերի համար՝ հիմնվելով կարիքների համապարփակ գնահատման վրա: Կազմակերպվել են նաև մասնագիտական վերապատրաստման դասընթացներ պրոբացիայի ծառայողների համար:Աջակցություն հանրային առողջապահության ոլորտին ԲՀՀ-Հայաստանը կազմակերպել է 2,200 ՊՇՌ թեստերի գնումը և դրանց տրամադրումը Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարությանը: ԲՀՀ – Հայաստանն անհատական պաշտպանության միջոցներ է ձեռք բերել «Նորք» ինֆեկցիոն կլինիկական հանրապետական հիվանդանոցի բուժաշխատողների համար: «Իրական աշխարհ, իրական մարդիկ» հասարակական կազմակերպությունն աջակցել է ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդկանց և պալիատիվ բուժօգնության կարիք ունեցող անձանց: Կազմակերպությունը խորհրդատվություն է տրամադրել այս խմբերին այն մասին, թե ինչպես հակազդել ՔՈՎԻԴ-19-ին և ինչպես պաշտպանել առողջապահական համարժեք ծառայություններ ստանալու իրենց իրավունքները: Սննդամթերք, դեղորայք և անհատական պաշտպանիչ միջոցներ են տրամադրվել 150 շահառուների ընտանիքներին: «Իրավունքի զարգացման կենտրոն» հասարակական կազմակերպությունը հրատապ աջակցություն է ցուցաբերել ՔՈՎԻԴ-19-ի ընթացքում բուժառուների և ազատությունից զրկված անձանց՝ առողջապահական համարժեք ծառայություններ ստանալու իրավունքի պաշտպանությանը: 100 հոգուց բաղկացած կամավորների խումբը վերապատրաստվել է վարակի կանխարգելման և վերահսկողության միջոցառումների թեմայով և ստացել է անհատական պաշտպանության միջոցներ և արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ այլ միջոցներ: «Խնամք» հասարակական կազմակերպությունը խորհրդատվություն է իրականացրել հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց, ինչպես նաև խուլ-համրերի համար՝ ՔՈՎԻԴ-19-ին հակազդելու եղանակների և անվտանգության միջոցառումների մասին: 126 խուլ-համրերի ընտանիքներ ստացել են սննդամթերքի փաթեթներ, անհատական պաշտպանության միջոցներ և հիգիենայի պարագաներ: «Ամբրա» հոգեկան բարեկեցության կենտրոն հասարակական կազմակերպությունը հրատապ աջակցություն է տրամադրել Հայաստանի հոգեբուժական հաստատություններին՝ ՔՈՎԻԴ-19-ի բռնկման ընթացքում անվտանգության միջոցառումների արդյունավետությունը բարելավելու նպատակով, մշակելով վարակի կանխարգելման և վերահսկողության համարժեք ծրագրեր: Առողջապահության ոլորտի մասնագետների համար կազմակերպվել է վերապատրաստում՝ նվիրված վարակի վերահսկողության միջոցառումներին: Նրանց տրամադրվել են անհատական պաշտպանության միջոցներ: Համագործակցելով հոգեբուժական հաստատություններում դիտորդական առաքելություն իրականացնող հասարակական խմբի հետ, ծրագիրը վերահսկել է արտակարգ իրավիճակների արձագանքման ծրագրերի իրագործումը և վարակի կանխարգելման և վերահսկողության մեխանիզմների պատշաճ իրագործումն առողջապահական ոլորտի մասնագետների կողմից: Առողջապահության ազգային ինստիտուտը զարգացրել է Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության բուժանձնակազմի կարողությունները՝ ազատազրկման վայրերում ՔՈՎԻԴ-19-ն արդյունավետորեն կանխելու և վերահսկելու նպատակով: Աջակցություն փոքր և միջին ձեռնարկություններին «Ջինիշյան» հիշատակի հիմնադրամի իրականացրած ծրագիրը նպատակ է ունեցել օգնել Լոռու, Գեղարքունիքի, Շիրակի, Սյունիքի և Տավուշի մարզերի ձեռնարկատերերին՝ հաղթահարելու ՔՈՎԻԴ-19-ի ճգնաժամի առաջ բերած մարտահրավերները: Այդ նպատակով նախաձեռնության շրջանակում ընտրված 50 փոքր ձեռնարկությունների ներկայացուցիչներ վերապատրաստվել են ՔՈՎԻԴ-19-ի հետ կապված անվտանգության միջոցառումներ կազմակերպելու թեմայով: Փորձագիտական խորհրդատվություն է տրամադրվել համավարակի հետևանքով առաջացած խնդիրները հաղթահարելու և ձեռնարկությունների վերականգնման անհատական ծրագրերի իրագործման թեմայով: Ծրագիրը դրամաշնորհներ է տրամադրել 15 ձեռնարկությունների, որոնց գոյատևման միակ հնարավորությունն այդ ֆինանսական օգնությունն էր: «Անգել» սոցիալական կրթամշակութային հասարակական կազմակերպությունը աջակցել է Գորիսի տարածաշրջանի գյուղական համայնքներից մեկում կանանց կողմից ղեկավարվող կարի փոքր ձեռնարկությանը: Այդ նպատակով կազմակերպությանը կարի սարքավորումներ և հումք է տրամադրվել՝ հնարավորություն ընձեռելով ձեռնարկությանը շարունակել արտադրությունը, ինչպես նաև օգնել այնտեղ աշխատող 10 շահառու կանանց՝ վերականգնելու եկամտի աղբյուրը: Աջակցություն ընտանեկան բռնությունից տուժած անձանց ԲՀՀ-Հայաստանն աջակցություն է ցուցաբերել Կանանց աջակցման կենտրոն հասարակական կազմակերպությանը, որպեսզի վերջինս օգնի ընտանեկան բռնություն վերապրած այն կանանց, ովքեր աշխատում են առանց գրանցման և ունեն ցածր եկամուտ: Կազմակերպությունն օգնություն է հասցրել Երևանում և 7 մարզերում բնակվող իր 30 շահառուներին՝ հոգալով վերջիններիս հիմնական կարիքները: Ինքնամեկուսացման շրջանում լայնորեն տարածվել է տեղեկատվություն ընտանեկան բռնության դեպքերի ահազանգման թեժ գծերի մասին: Կանանց աջակցման կենտրոնն ապահովել է ապաստարանի ծառայությունների անվտանգ գործունեությունը համավարակի պայմաններում: Մերձավոր Արեւելքի հիմնադրամն արտակարգ սոցիալական աջակցություն (սնունդ, դեղորայք, կացարան) է տրամադրել ցածր եկամուտ ունեցող և ընտանեկան բռնության ենթարկված 32 կանանց Լոռիում, Սյունիքում և Երևանում: «Կանանց իրավունքների տուն» հասարակական կազմակերպությունն օգնություն է տրամադրել Շիրակի մարզում բնակվող իր 30 շահառուներին՝ ճգնաժամի ընթացքում չորս ամիս հոգալով նրանց հիմնական կարիքները: Այս ծրագրի շրջանակում կազմակերպությունն ապահովել է թեժ գծի գործունեությունը և իրավաբանական ու հոգեբանական խորհրդատվություն է իրականացրել ընտանեկան բռնության դեպքերի վերաբերյալ: Աջակցություն մարգինալացված խմբերին ԲՀՀ-Հայաստանն աջակցել է «Փինք» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպությանը, որպեսզի վերջինս հրատապ սոցիալական աջակցություն ցուցաբերի ԼԳԲՏ անձանց, ովքեր համավարակի պատճառով կորցրել են աշխատանքը և միջոցներ չունեին սննդամթերք գնելու, բնակարանի վարձը վճարելու և բուժօգնություն ստանալու համար: Նրանք սոցիալական աջակցություն են ստացել ինքնամեկուսացման ընթացքում: Երեխաների ներառումը կրթության մեջ համավարակի ընթացքում ԲՀՀ – Հայաստանը քայլեր է ձեռնարկել՝ ապահովելու կրթության հասանելիությունը սոցիալապես խոցելի ընտանիքների երեխաների, հատկապես՝ հեռավոր բնակավայրերում ապրող երեխաների համար: Հիմնադրամի աջակցությամբ «Ցայգ» մարզային հեռուստաալիքը հայերենի և մաթեմատիկայի հեռուստադասեր է նկարահանել և հեռարձակել Շիրակի մարզի դպրոցների տարրական դասարանների աշակերտների համար: Հիմնադրամը նաև աջակցել է «Գեղամա Թի-Վի» և «Լոռի Թի-Վի» մարզային հեռուստաալիքներին, որպեսզի դրանք Գեղարքունիքի և Լոռու մարզերում վերահեռարձակեն «Ցայգ» հեռուստաալիքի պատրաստած հեռուստադասերը: Հայ օգնության ֆոնդի (ՀՕՖ) Հայաստանի մասնաճյուղի ծրագիրը կօգնի բարելավել Տավուշի մարզի Բերդի և Իջևանի տարածաշրջանների 6 գյուղական դպրոցների սանիտարահիգիենիկ պայմանները՝ այդ կերպ երաշխավորելով դպրոցներում կրթության շարունակականությունը համավարակի ընթացքում: Հայ օգնության ֆոնդն անհրաժեշտ աջակցություն է ցուցաբերել սոցիալապես խոցելի ընտանիքներին՝ կանխելու համար ՔՈՎԻԴ-19-ի բացասական հետևանքները: Ծրագրի շրջանակում դպրոցական պարագաներ են տրամադրվել խոցելի ընտանիքների 165 առաջին դասարանցիների: «Քայլ առաջ» սոցիալական հասարակական կազմակերպության ծրագիրն աջակցություն է տրամադրում աուտիզմ և զարգացման խնդիրներ ունեցող մոտ 80 երեխաների, ովքեր ավելի խոցելի են դարձել ՔՈՎԻԴ-19-ի պատճառով: «Քայլ առաջ» կազմակերպությունը ցուցաբերում է անհրաժեշտ մասնագիտական օգնություն, կազմակերպում է կրթական դասընթացներ՝ օգնելով զարգացնել այդ երեխաների անկախ կյանքի և սոցիալական ներառման հմտությունները: «Կաթիլ» բարեգործական հիմնադրամն իրականացնում է ծրագիր՝ մեղմելու ինքնամեկուսացման ազդեցությունը շաքարային դիաբետ ունեցող ավելի քան 700 երեխաների կյանքի որակի վրա, ովքեր չեն կարողացել ակտիվ և առողջ կենսակերպ վարել համավարակի ընթացքում: Հիմնադրամը վերապատրաստման դասընթացներ է կազմակերպում Երևանում և Հայաստանի 5 մարզերում 18 բժիշկների և դպրոցների 950 բուժքույրերի համար՝ կատարելագործելու նրանց գիտելիքը և հմտությունները շաքարային դիաբետով ապրող երեխաների համար դպրոցներում առաջին բուժօգնության կազմակերպման և նրանց կրթության շարունակականությունը երաշխավորելու համար: «Կաթիլ» բարեգործական հիմնադրամը նաև հոգեբանական աջակցություն է տրամադրում շաքարային դիաբետով ապրող երեխաների ծնողների համար, ովքեր նույնպես լրացուցիչ մարտահրավերների են բախվել համավարակի ընթացքում: Հայաստանի տարածքային զարգացման հիմնադրամն իրականացնում է ծրագիր, որի շրջանակում Տավուշի մարզի Բերդավան, Այգեձոր, Ոսկեպար և Ներքին Ծաղկավանի 4 գյուղական դպրոցների նորոգման, դրանց հիմնական սանիտարահիգիենիկ պայմանների բարելավման միջոցով կապահովվի երեխաների կրթության շարունակականությունը համավարակի պայմաններում: Աջակցություն մարդու իրավունքների պաշտպանությանը քրեակատարողական հիմնարկներում և հոգեբուժական հաստատություններում Քրեակատարողական հիմնարկներում և հոգեբուժական հաստատություններում դիտորդական առաքելություն իրականացնող՝ քաղաքացիական հասարակության խմբերը Հիմնադրամի աջակցությամբ ստացել են անհատական պաշտպանության միջոցներ և անցել վերապատրաստման դասընթացներ՝ նվիրված առողջության և անվտանգության պայմաններին առնչվող միջազգային ստանդարտներին, ինչպես նաև այդ հիմնարկներում և հաստատություններում պահվող անձանց իրավունքների պաշտպանությանը: Հիմնադրամը ռազմավարական դատավարության շրջանակներում օժանդակություն է ցուցաբերել նաև փաստաբաններին՝ կամայական, չհիմնավորված կալանքի վերաբերյալ գործերով այն դեպքերում, երբ պատշպանյալները եղել տարիքային կամ առողջական խնդրի բերումով բարձր ռիսկային խմբի ներկայացուցիչներ։ «Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» հասարակական կազմակերպությունը հետազոտություն է կատարել և մշտադիտարկման է ենթարկել ՔՈՎԻԴ-19-ին պետության արձագանքը, մասնավորապես՝ ազատությունից զրկման տեսանկյունից, աջակցելով մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային չափանիշների արդյունավետ իրագործմանը: «Իրավունքի զարգացման կենտրոն» հասարակական կազմակերպությունը պաշտպանել է հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց իրավունքները՝ կատարելով մշտադիտարկման այցեր հոգեբուժական հաստատություններ, վերահսկելով մարդու իրավունքներին առնչվող հանձնառությունների կատարումը և վարակի կանխարգելման և անվտանգության միջոցառումների իրագործումն այդ հաստատություններում: Հանրության իրազեկվածության բարձրացումը համավարակի ընթացքում ԲՀՀ-Հայաստանի աջակցությամբ Հանրային լրագրության ակումբը և «Իրավունքի զարգացման կենտրոն» հասարակական կազմակերպությունը հանրության իրազեկվածության բարձրացման արշավներ են իրականացրել՝ պատրաստելով տեսանյութեր և պաստառներ, կազմակերպելով վեբինարներ և առցանց քննարկումներ, որոնք նպատակ են ունեցել հանրությանը կրթել ՔՈՎԻԴ-19-ի մասին և խրախուսել մարդկանց՝ դրսևորելու սոցիալական պատասխանատվության բարձր մակարդակ: «Հանուն հավասար իրավունքների» հասարակական կազմակերպությունը ՔՈՎԻԴ-19-ի համավարակի ընթացքում զբաղվել է հանրային անվտանգության կանոնների տարածմամբ և պահպանմամբ՝ մշտադիտարկելով այդ կանոնների պահպանումը տնտեսվարողների կողմից և բարձրացնելով անվտանգության միջոցառումների՝ հանրային ընկալման մակարդակը: Ծրագրի շրջանակում նաև աջակցություն է ցուցաբերվել մասնավոր ձեռնարկությունների կողմից անվտանգության կանոնների պահպանման նկատմամբ պետական վերահսկողության կատարելագործմանը: ԲՀՀ-Հայաստանի աջակցությամբ «Ֆակտոր Թի-Վի»-ն, «Իրազեկ քաղաքացիների միավորումը», «Բուն Թի-Վի» հեռուստաալիքը, «Հոդված 3» ակումբը, «Միտք» հասարակական կազակերպությունը, Քաղաքականության հետազոտական կենտրոն և մի շարք այլ կազմակերպություններ աջակցել են ՔՈՎԻԴ-19-ի վերաբերյալ՝ փաստերի և գիտության վրա հիմնված հանրային ընկալման ձևավորմանը և այս թեմայով ապատեղեկատվության դեմ պայքարին։
Աղբյուր՝ https://cutt.ly/XzbA9u5
© progressgyumri.am Armenian News / Analyses:
Հեռ. ՝ +37498 691-690; Էլ. Փոստ ՝ progressgyumri@gmail.com; progressgyumri@mail.ru