Տեսանյութեր

«88-ի երկրաշարժից 29 տարի անց» հանրային քննարկում

29 տարի անց: 1988 թվականի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժի հետեւանքով զոհվեց ավելի քան 25 հազար մարդ, 19 հազար մարդ հաշմանդամ դարձավ, անտուն մնաց 530 հազար քաղաքացի: Աղետն ընդգրկեց շուրջ 3000 քառակուսի կմ տարածք` 21 քաղաք ու շրջկենտրոն, 342 գյուղ: Ավերվեց Հայաստանի բնակֆոնդի 17%-ը: Հողին հավասարվեց 217 շենք` 20.600 բնակարան` 4 մլն 423 հազար քառակուսի մետր բնակմակերեսով: Աղետի հետեւանքով հասցված ընդհանուր նյութական կորուստ այդ ժամանակահատվածում հաշվարկվեց և կազմեց 10 մլրդ ԱՄՆ դոլար, որից 658 մլն-ը բաժին հասավ փլված ու վթարային դարձած շինություններին: Շիրակի մարզում 88-ի երկրաշարժի հետեւանքով բնակարանային փոխհատուցման հերթացուցակում ընգրկված էր 4271 անօթեւան ընտանիք, մինչ այժմ պետական ծրագրով նրանցից բնակարան է ստացել 2785-ը: Պետական ծրագրով բնակարան չի ստացել եւ մերժում է ստացել 344 ընտանիք: Այս ընտանիքներից մի մասը, սակայն, տարիների ընթացքում դիմել է դատական ատյաններ:

Դատարանները ճանաչել են նրանց` անօթեւան լինելու փաստը, սակայն դեռեւս պետական ծրագրով բնակարան չեն ստացել: Շուրջ 400 ընտանիք սահմանված ժամկետում չի հասցրել ներկայացնել անհրաժեշտ փաստաթղթերը կամ ընդհանրապես չի ներկայացել, հետեւաբար, չեն ճանաչվել շահառուներ: 98 ընտանիք երկրաշարժի հետեւանքով կորցրել է սեփական տուն եւ մինչ այժմ չի փոխհատուցվել: 155 ընտանիք մասնակիորեն փոխհատուցվել է. սրանք այն ընտանիքներն են, որոնք համարժեք փոխհատուցում ստացել են, սակայն ընտանիքի մի մասը շարունակում է հերթացուցակում հաշվառված մնալ: 71 ընտանիք ստացել է բնակարանի գնման վկայական, սակայն չեն կարողացել ձեռք բերել բնակարան, իսկ վկայականի ժամկետը լրացել է: Բացի նշված պետական ծրագրից, 1988-ից մինչ այժմ որոշ հասարակական կազմակերպություններ եւ հիմնադրամներ, անհատներ, կուսակցություններ, օտարերկրյա հյուրեր են բնակարաններ հատկացրել Շիրակի եւ հատկապես` Գյումրու անօթեւան շուրջ 300-350 ընտանիքի: Սակայն Գյումրիում դեռեւս անօթեւանության խնդիրն ամբողջովին լուծված չէ: Հիմնական պատճաներից է այն, որ մասնավորապես 90-ականներին պետական ծրագրով փոխհատուցում ստացած բնակարանը ընտանիքը սոցիալական պայմանների պատճառով վաճառել է, այնուհետ գնել ժամանակավոր կացարան` տնակ, որտեղ ապրում է մինչ այժմ: Պետությունը, բնականաբար, այս ընտանիքների նկատմամբ պետական պարտավորություն չունի, սակայն ընտանիքները փաստացի անօթեւան են: Գյումրու քաղաքապետարանի տվյալներով` Գյումրու վարչական տարածքում հաշվառված է մոտ 2150 տնակ, որոնցից 50-ից ավելին 10-15 տարի է լքված են, բնակեցված չեն: Գյումրիում անօթեւան ընտանիքները բնակվում են ոչ միայն տնակներում, այլեւ` վթարավտանգ շենքերում, որոնք Գյումրիում մոտ 88-ն են: Շիրակի մարզպետարանի տվյալներով`1988 թվականի երկրաշարժի հետեւանքով Գյումրիում փլված բնակարաններից ավելին է կառուցվել, սակայն անօթեւանության խնդիրը չի լուծվել, հիմնական պատճառն այն է, որ 29 տարիների ընթացքում ընտանիքները բազմացել են: Մյուս կողմից էլ, Գյումրու նորակառույց թաղամասերի շենքերի բնակարանները փակ են. անօթեւան ընտանիքները պետության կողմից փոխհատուցվել են, սակայն նախընտրել են ապրել ոչ թե նոր բնակարանում, այլ Գյումրուց եւ Հայաստանից հեռու:

Գյումրիում 33 սոցիալական բնակարան կկառուցվի

Գյումրու ավագանու նիստի օրակարգ ընդգրկվել էր 22 որոշման նախագիծ, բոլորն էլ ձայների մեծամասնությամբ հաստատվեցին: ԳԱԼԱ խմբակցության ներկայացրած ուղերձի նախագիծը, որով ավագանու անդամները դիմում էին ՀՀ կառավարություն նախակրթարանային ուսումն անվճար դարձնելու համար, դարձյալ չընդգրկվեց ավագանու նիստի օրակարգ: Օրակարգին դեմ քվեարկելուց հետո ԳԱԼԱ-ն հեռացավ դահլիճից, քվեարկությունը շարունակեցին «Բալասանյան», ԲՀԿ, ՀՎԿ խմբակցության անդամները:

Հաստատվեցին Գյումրու քաղաքապետարանի աշխատակազմի, բոլոր համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպությունների հաստիքացուցակներն ու պաշտոնային դրույքաչափերը, համայնքի սեփականություն հանդիսացող գույքի գույքագրման փաստաթղթերը:

Գյումրու ավագանու որոշմամբ` տնակներում բնակվող 870 ընտանիքի հատկացվեց 13 մլն 50 հազար ՀՀ դրամ (յուրաքանչյուրին՝ 15.000)՝  ջեռուցման ծախսերը հոգալու նպատակով:

Ավագանու որոշմամբ` համայնքի սեփականություն  հանդիսացող Մովսես  Խորենացի փողոց  թիվ  46/1 հասցեի  բազմաբնակարան  բնակելի  շենքի թվով 11 սոցիալական  բնակարաններն անժամկետ, անհատույց  օգտագործման իրավունքով տրամադրվեցին համայնքապետարանում  հաշվառված, սոցիալական բնակարանների ծրագրում ընդգրկված  եւ որպես  շահառուներ  ճանաչված  անձանց:

2018 թվականին Գյումրու քաղաքապետարանի եւ ԱՌԴԱ բարեգործական հիմնադրամի միջոցներով 33 սոցիալական բնակարան է կառուցվելու եւ շահագործման հանձնվելու, այս տարի 11 սոցիալական բնակարան կառուցվեց ու շահագործման հանձնվեց: Բնակարանների սեփականատերը ոչ թե բնակիչն է, այլ` համայնքը:

Ավագանու հաջորդ նիստը կայանալու է դեկտեմբերին 21-ին:

Գյումրու բյուջեն. արդարացի եւ անարդարացի ծախսեր

Գյումրու տարեկան բյուջեն վերջին տարիներին մոտ 3 միլիարդ 200 միլիոն կամ 3 միլիարդ 300 միլիոն դրամ է, որից պետական դոտացիան կազմում է շուրջ 2 միլիարդը: Հանրապետության երկրորդ քաղաքի սեփական եկամուտները կազմում են շուրջ մեկ միլիարդ ու մի քանի հարյուր միլիոն, որը համայնքի բյուջեի մոտ 1/3-րդ մասն է կազմում: Սովորաբար քաղաքի զարգացման ծրագրում ընդգրկված միջոցառումների գերակշռող մասը ժամանակին չի իրականացվում բյուջեի սուղ լինելու պատճառաբանությամբ: Մասնավորապես 88-ի երկրաշարժից մոտ 3 տասնամյակ տարի անց էլ Գյումրիում անօթեւանության խնդիրը չի լուծվում: Ոչ կառավարության եւ ոչ էլ Գյումրու զարգացման հնգամյա ծրագրում այս խնդրի լուծման կոնկրետ եւ հստակ քայլեր նշված չեն: Տեղական իշխանությունը տարբեր տարիների հայտարարում է, որ քաղաքի բյուջեի միջոցները բավարար չեն հիմնախնդիրների լուծման համար, սակայն, մյուս կողմից էլ, տասնյակ միլիոններ է ծախսում արձանների տեղադրման կամ շատրվանների վերանորոգման համար, որը քաղաքի բնակչության մեծամասնությունը չի ընդունում եւ առաջնային չի համարում: Քաղաքապետարանը չփորձելով մեկնաբանել այս ծախսերի արդյունավետ եւ անարդյունավետ լինելը, շահագրգռված է ավելացնել բյուջեի միջոցները: Տարբերակն արդեն հայտնի է: Գյումրու ավագանին 2018 թվականին տեղական բյուջեն ավելացնելու վերաբերյալ գրավոր ուղերձ է հղելու ԱԺ-ին ու ՀՀ կառավարությանը, որ պետական բյուջե վճարվող Գյումրու եկամտահարկի մի մասը փոխանցվի Գյումրու համայնքային բյուջե` միաժամանակ չպակասեցնել պետական դոտացիայի ծավալը: Գյումրու քաղաքապետն Սամվել Բալասանյանն արդեն նախնական հաշվարկներ կատարել է` 3 միլիարդի փոխարեն քաղաքի տարեկան բյուջեն կկազմի 5 միլիարդ: Այս թեմայով Գյումրու քաղաքապետարանում մի քանի տարի առաջ եղան քննարկումներ: Գյումրուն արտոնություններ տալու խնդրանքով` ԱԺ-ի որոշ պատգամավորների հանձնվեցին առաջարկությունների փաթեթներ, սակայն արդյունքում որեւէ դրական փոփոխություն չեղավ: Անհայտ է, թե հաջորդ տարի արդյոք գերատեսչություններն ընդունելու են համայնքի առաջարկը:

©progressgyumri.am Armenian News/Analyses/Research/Interview/Monitoring: Tel: +37498 691-690; E-mail: progressgyumri@gmail.com ; progressgyumri@mail.ru

Ակադեմիական տարկետման իրավունքի սահմանափակում

Վերջին երկու ամսում Աժ-ում քննարկվել է 7 թեժ օրինագիծ, որոնց վերաբերյալ տարաբնույթ կարծիքներ ու մեկնաբանություններ հնչեցին: Ամենաթեժ քննարկումը եղավ եւ շարունակվում է Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին օրենքի նախագծի շուրջ, նախագծին դեմ քվեարկեց միայն Ելք խմբակցությունը: Շիրակի մարզի 6 պատգամավորն էլ կողմ են քվեարկել այս օրինագծին: Օրենքի նախագծի ընդունմամբ ակնկալվում է բարձրացնել քաղաքացիների վստահությունը պարտադիր զինվորական ծառայության եւ պահեստազորային պատրաստության գործընթացի նկատմամբ, սակայն նոր օրենքում, կա վիճելի հարց. վերացվում է ակադեմիական տարկետումը: Տարկետում կստանան միայն այն քաղաքացիները, որոնք պայմանագիր կկնքեն ՀՀ պաշտպանության նախարարության հետ եւ կպարտավորվեն ուսումն ավարտելուց հետո բանակում ծառայել 3 տարի: Հակառակ դեպքում նրանք 18 տարին լրանալուն պես երկու տարով կզորակոչվեն բանակ: Այս օրինագծի դեմ իրենց բողոքը ներկայացրին որոշ ուսանողներ, հայտարարեցին դասադուլ առաջարկություններ ներկայացրին, սակայն ապարդյուն ԱԺ-ը երկրորդ ընթերցմամբ օրինագիծն ամբողջությամբ ընդունեց: Որոշ ուսանողեր հայտարարեցին հացադուլ: ԱԺ նախագահի տեղակալ Էդուարդ Շարմազանովին հանդիպելուց հետո ուսանողները հայատարարեցին, որ դադարեցնում են դասադուլն ու հացադուլը, խնդիրները քննարկելու են կլոր սեղանի շուրջ, որը նախատեսվում է նոյեմբերի 22-ին:

©progressgyumri.am Armenian News/Analyses/Research/Interview/Monitoring: Tel: +37498 691-690; E-mail: progressgyumri@gmail.com ; progressgyumri@mail.ru

«Համայնքների խոշորացման գործընթաց» Հանրային քննարկում

Համայնքների խոշորացման խնդիրները

Նոյեմբերի 11-ին Գյումրիում կայացավ ‹‹Գյումրու առաջընթաց›› ՔՀԶԿ›› ՀԿ-ի կողմից կազմակերպված ‹‹Համայնքների խոշորացման գործընթացի արդյունավետությունն ու մարտահրավերները›› թեմայով հանրային քննարկում, որն իրականացվում է Երկխոսություն` հանուն ժողովրդավարության ծրագրի շրջանակներում։

Ինչպե՞ս են ընտրվել խոշորացվող համայնքները, ի՞նչ սկզբունքով են ձեւավորվել փնջերը, ի՞նչ նպատակ ունի համայնքների խոշորացումը եւ արդյո՞ք խոշորացման գործընթացի առաջին փուլի արդյունքները հուսադրող են. այս ու այլ հարցեր քննարկվեցին:

Քննարկման բանախոսներն էին` ՀՀ Շիրակի մարզպետարանի աշխատակազմի տեղական ինքնակառավարման եւ հանրապետական գործադիր մարմինների հարցերով վարչության պետ Արամ Անտոնյանը, Աժ պատգամավոր Վարդեւան Գրիգորյանը, Բավրայի նախկին գոյւղապետ Կորյուն Սումբուլյանը, Ս.Դ.Սախարովի անվան իրավապաշտպան կենտրոնի ղեկավար Սեյրան Մարտիրոսյանը, Գյումրու ավագանու անդամ Լեւոն Բարսեղյան:

13 հարց. Գյումրու ավագանու հերթական նիստն էր

Այսօր կայացավ Գյումրու ավագանու հերթական նիստը: Օրակարգ էր ընդգրկվել 13 հարց:

Ավագանին նոր խմբագրությամբ հաստատեց համայնքի զարգացման 2017-2021 թվականների հնգամյա ծրագիրը:

Գյումրու 2017 թվականի բյուջեում կատարվեց որոշակի փոփոխություն: «3.274.928.900 (երեք միլիարդ երկու հարյուր յոթանասունչորս  միլիոն ինը հարյուր  քսանութ հազար ինը  հարյուր)» թիվը  և բառերը փոխարինվեցին «3.236.143.400 (երեք միլիարդ երկու հարյուր երեսունվեց  միլիոն հարյուր քառասուներեք հազար չորս  հարյուր)» թվով և բառերով:

Ձայների մեծամասնությամբ հաստատվեց Գյումրու քաղաքապետարանի ներկայացրած ամանորյա ծախսերի մասին որոշման նախագիծը: Ամանորյա միջոցառումների կազմակերպման եւ անցկացման համար համայնքի բյուջեից հատկացվեց 7 մլն ՀՀ դրամ:

«Ժպիտ» եւ «Լիլիթ» մանկապարտեզներին, որպես նվիրատվություն, համապատասխանաբար հատկացվեց 250 հազար եւ 300 հազար ՀՀ դրամ` վերանորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով:

Սահմանվեց Գյումրու վարչական սահմաններում գտնվող անշարժ գույքի սեփականատիրոջ կամ տիրապետողի` իր տիրապետման տակ գտնվող անշարժ գույքի և դրան հարակից ընդհանուր օգտագործման տարածքի պարտադիր բարեկարգման կարգը՝ համաձայն հավելվածի:

Գյումրու ավագանին նաեւ հաստատեց Գյումրու համայնքի ղեկավարի կամավոր լիազորությունների իրականացման եւ դրանց համար անհրաժեշտ ֆինանսական հատկացման կարգը սահմանելու մասին որոշում: Այս որոշմամբ հստակեցվեցին որոշ սոցիալական խմբերին, նաեւ լավագույն արդյունքներ ապահոված մարզիկներին ու մարզիչներին հատկացվող գումարների չափերը:

Նիստի ընթացքում նաեւ հաստատվեցին Գյումրի  համայնքի սեփականությունը հանդիսացող, կառուցապատման նպատակով առանձնացված հողամասերն աճուրդով օտարելու եւ աճուրդի մեկնարկային գներն ու պայմանները:

«Լիլիթ» համայնքային մանկապարտեզին անհատույց օգտագործման իրավունքով տրամադրված Գյումրի համայնքի սեփականություն հանդիսացող Վազգեն Սարգսյան փողոցի N 20 հասցեում գտնվող  շինությունի առանձնացվեց 99,57  քառակուսի մետր մակերեսով տարածքը վերցվեց եւ այն տասը տարի ժամկետով անհատույց օգտագործման տրամադրվեց «Երիտասարդական նախաձեռնությունների կենտրոն» հասարակական կազմակերպությանը՝ տարածքի վերակառուցման և երիտասարդական կենտրոն ստեղծելու նպատակով: Այս որոշման համար հիմք ընդունվեց ինչպես «Լիլիթ»  մանկապարտեզի տնօրենի, այնպես էլ «Երիտասարդական նախաձեռնությունների կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահի գրությունները:

Գյումրու ավագանու հաջորդ նիստը կայանալու է դեկտեմբերի 6-ին, արտահերթ նիստ նախատեսվում է դեկտեմբերի 15-ին:

Ա.Մկրտչյան

©progressgyumri.am  Armenian News/Analyses/Research/Interview/Monitoring