Քաղաքական առճակատման՝ հեղափոխական ու հակահեղափոխական երանգները
Հայաստանյան ներքաղաքական գործընթացները թեւակոխել են մի հանգրվանի մեջ, որը կարելի է անվանել կոշտ պայքարի շրջան:
Վերջին շրջանում տեղի ունեցած մի քանի իրադարձություններ բավական սրել են քաղաքական ճամբարների միջեւ առճակատումը: Ընդհանրական հայացքով այդ ճամբարները բնորոշվում են հեղափոխականներ ու հակահեղափոխականներ, սպիտակներ ու սեւեր անվանումներով, որոնք ինչքան էլ պայմանական լինեն, իրողությունների օբյեկտիվ տրամաբանության մեջ լավագույնս բնութագրում են այն քաղաքական միջավայրը, որում ընթանում են զարգացումները:
Խաղաղ երկնքում ամպրոպի էր նման համացանցում տարածված՝ Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն Արթուր Վանեցյանի ու Հատուկ քննչական ծառայության պետ Սասուն Խաչատրյանի հեռախոսազրույցի գաղտնալսման հրապարակումը, ուր խոսք էր գնում մարտի 1-ի գործի, Ռոբերտ Քոչարյանի ու Յուրի Խաչատուրովի կալանավորման հանգամանքների, Առաջին ատյանի դատարանում կայացվելիք վճռի մասին:
Ինքնին նման մասշտաբի պաշտոնյաների գաղտնալսման փաստը ի ցույց է դնում այն փխրուն վիճակը, որում այսօր գտնվում է հեղափոխական իշխանությունը: Գաղտնալսվել է ազգային անվտանգության համար պատասխանատու թիվ մեկ պաշտոնյան, ինչը նշանակում է, որ կարող էին գաղտնալսված լինել պետական այլ պաշտոնյաներ, ընդհուպ՝ վարչապետը, պաշտպանության ու արտաքին գործերի նախարարները: Այսինքն՝ սա խոշոր մարտահրավեր է պետականությանը. իշխանության, քաղաքական ու հասարակական շրջանակների կողմից հենց այդպես էլ գնահատվեց գաղտնալսման իրողությունը:
Հասկանալի է, որ գաղտնալսման ի հայտ գալը պետք է սրեր հեղափոխական ու հակահեղափոխական ուժերի միջեւ պայքարի ընթացքը: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն արդարացիորեն դա համարեց դավադրություն պետության դեմ եւ բավական կոշտ հայտարարություններ արեց հակահեղափոխական ճամբարի, Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի, քրեաօլիգարխիայի ուղղությամբ՝ չթաքցնելով, որ նրանց, օլիգարխիայի, կոռուպցիայի դեմ պայքարն հետայսու էլ ավելի հատու, հեղափոխական միջոցներով են լինելու:
ԱԱԾ տնօրեն Ա. Վանեցյանն ու ՀՔԾ պետ Սասուն Խաչատրյանը տեղի ունեցածը դիտարկեցին մարտի 1-ի գործի, կոռուպցիոն սխեմաների բացահայտման՝ մեծ թափ հավաքող գործընթացի համատեքստում: Այսինքն՝ գաղտնալսելով ու հրապարակելով իրենց խոսակցություն որոշ շրջանակներ փորձում են վախեցնել, ահաբեկել, խանգարել իրենց գործունեությունը, ազդել նախաքննության վրա:
Այս հայտարարության գլխավոր հասցեատերը, բնականաբար, Ռոբերտ Քոչարյանն ու նրա շրջապատն են: Պատահական չէր, որ ԱԱԾ պետն ու ՀՔԾ պետը հակահարված տվեցին՝ իրենց ձեռքի տակ եղած մի քանի խաղաքարտեր բացելով: ՀՔԾ պետը մատնանշեց մարտի 1-ի գործով մի քանի նոր դրվագների մասին, մասնավորապես այն, որ զինծառայող Տիգրան Աբաջյանը սպանվել է հատուկ ջոկատայինի գնդակից: Այդ սպանությունը պետք էր՝ մի կողմից հաստատելու Ռոբերտ Քոչարյանի այն հայտարարությունը, թե իբր ցուցարարները կրակել են ոստիկանության վրա, մյուս կողմից՝ հիմքեր ստեղծելու արտակարգ դրություն հաստատելու համար: Նա նաեւ նշեց, որ օլիգարխների հաշիվներից գումարներ են տրամադրվել զինվորներին, այսինքն՝ վերջիններիս օգտագործել են որպես վարձկաններ: Ա. Վանեցյանն էլ բացահայտեց Ռոբերտ Քոչարյանի կողմից փողերի լվացման՝ իր ձեռքի տակ եղած փաստերից մեկը:
Ռոբերտ Քոչարյանն ու իր կողմնակիցներն անմիջապես օգտագործեցին գաղտնալսման պատմությունը՝ հայտարարելով, թե խոսակցության բովանդակությունն հաստատում է, որ Քոչարյանի նկատմամբ քաղաքական հետապնդում է իրականացվում, իշխանությունն ազդում է դատարանի վրա, առաջադրված մեղադրանքները կեղծ են եւ այլն, այսինքն՝ այն, ինչ այս ողջ ընթացքում հայտարարել են նրանք եւ դրել իրենց պաշտպանության հիմքում:
Գաղտնալսման հրապարակումից հետո առանձնապես ակտիվացան նաեւ ՀՀԿ-ականները՝ իրենց հին երգը երգելով իբր Հայաստանում իրականացվող բռնաճնշումների, ընտրովի արդարադատության, խոսքի ազատության սահմանափակման մասին, այսինքն՝ խոսում են բաներից, որոնք բնորոշ են եղել իրենց իշխանության ժամանակաշրջանին եւ որեէ կապ չունեն այսօր Հայաստանում ընթացող կոռուպցիայի ու հանցագործությունների դեմ պայքարի հետ:
Զավեշտն այն է, որ ձայն ձայնի տված՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին բռնապետ անվանեցին ՀՀԿ-ական որոշ ակտիվ գործիչներ, Ռոբերտ Քոչարյանն ու Իլհամ Ալիեւը: Էլ ավելի զավեշտալի է, որ ՀՀԿ-ականներն ու Ալիեւը միաժամանակ Հայաստանի հարցը բարձրացրել են եվրոպական կառույցներում: Այսինքն՝ Հայաստանի նոր իշխանության դեմ զուգահեռ պայքար են մղում ներսի հակահեղափոխականներն ու դրսի՝ հակառակորդ երկրի խանը: Բա, սա ձեզ պետք է՞ր, պարոնայք հակահեղափոխակններ:
Բացի այս ամենը, վերջին շրջանում ինտենսիվ հարցազրույցներ տվող Ռոբերտ Քոչարյանը սպառնում է պետական որոշ պաշտոնյաների՝ հայտարարելով, թե շուտով իշխանության է գալու եւ բոլորին պատժելու է։ Ռոբերտ Քոչարյանը սպառնում է նաեւ Նիկոլ Փաշինյանին՝ հայտարարելով, թե նա կփոշմանի, որ իր հետ գլուխ է դրել։ Այսինքն՝ Ռոբերտ Քոչարյանը սպառնում է հեղափոխությանը, Հայաստանում իրականացվող համակարգային ու ժողովրդավարական փոփոխություններին, քրեաօլիգարխիայի եւ կոռուպցիայի դեմ պայքարին, որոնք տեղի են ունենում ժողովրդի հավանությամբ ու պահանջով։
Հատկանշական է, որ ինչքան խոսում են Ռոբերտ Քոչարյանն ու ՀՀԿ-ականները, այնքան հանրությունը համախմբվում է նոր իշխանության շուրջ, իր աջակցությունն հայտնում վերջինիս, նաեւ պահանջում դիմել առավել կոշտ մեթոդների: Կոշտ միջոցների կողմնակից է նաեւ նոր ստեղծվող Սասնա Ծռեր կուսակցությունը, որն իր անվերապահ աջակցությունն է հայտնել Նիկոլ Փաշինյանին՝ առաջարկելով իր ճանապարհային քարտեզը Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխությունը վերջնական հանգրվանի հասցնելու ու հակահեղափոխական ճամբարին հիմնովին վերացնելու համար:
Համլետ Կիրակոսյան
©progressgyumri.am Armenian News/Analyses/Research/Interview/Monitoring:
Tel: +37498 691-690; E-mail: progressgyumri@gmail.com
«Երկխոսության լսարան» Dialogue Auditorium 03.09.2018
✅Հետհեղափոխական Հայաստանում տեղի ունեցած քաղաքական գործընթացների շուրջ խոսել են Գյումրու ավագանու անդամ, ժուռնալիստների “Ասպարեզ” ակումբի խորհրդի նախագահ` Լևոն Բարսեղյանը և Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ղեկավար` Արթուր Սաքունցը:
#Dialogue #Media #Revolution #Armenia
Երեւանի ընտրությունների լայն ներկապնակը
Հեղափոխություն-հակահեղափոխություն հնարավոր դիմակայությամբ հագեցած հանրապետության ներքաղաքական կյանքում առաջիկայում տեղի կունենա մի իրադարձություն, որը մի քանի առումներով էական նշանակություն ունի հետհեղափախական Հայաստանի համար: Սեպտեմբերի 23-ին կայանալիք Երեւանի ավագանու արտահերթ ընտրություններն առաջինն են նոր Հայաստանում, եւ հասկանալի է, որ դրանց բարձր մակարդակով անցկացումը կարող է դնել այն հիմքը, որ հետայսու Հայաստանում տեղի ունենալիք ընտրությունները լինեն օրինակելի, այնքան բաց, թափանցիկ, արդար ու ազատ, որ քաղաքական ու հասարակական շրջանակներում կասկածներ չառաջանան դրանց հանդեպ, չլինեն հետընտրական ցնցումներ ու ներքաղաքական ճգնաժամեր, խոսք չգնա ընտրություններում հաղթածների ոչ լեգիտիմության մասին:
Տարիներ շարունակ Հայաստանում առկա խնդիրների, ժողովրդի դժգոհության ու անվստահության հիմքում, մեծ հաշվով, ընկած են եղել անօրինական, կեղծված ընտրությունների փաստն ու դրա արդյունք հանդիսացող ոչ լեգիտիմ իշխանության գոյությունը՝ դրանց արդյունքում առաջացած այլ դրսեւորումներով հանդերձ: Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխության պատճառներից մեկն էլ շարունակաբար կեղծվող ընտրություններն էին, անվստահությունը ընտրական համակարգի, ամբողջական գործընթացի, ընտրություններում հաղթած քաղաքական ուժերի հանդեպ:
Եւ ահա հեղափոխությունը հնարավորություն է ստեղծել վերջ տալ այս երեւույթներին, անցկացնել օրինական ու արդար ընտրություններ եւ ձեւավորել լեգիտիմ իշխանություններ:
Երեւանի ավագանու ընտրություններն այս իմաստով կարելի է համարել առաջիկա համապետական՝ խորհրդարանական ընտրությունների նախապատրաստական փուլ, այսպես ասած՝ միկրոպատկեր, թեեւ ինքնին այդ ընտրությունների կարեւորությունը շատ մեծ է, քանի որ խոսք է գնում մայրաքաղաքի իշխանության ձեւավորման մասին:
Արդեն ավարտվել է այդ ընտրություններին քաղաքական ուժերի առաջադրման ժամկետը, եւ ցանկություն հայտնած ուժերը ընտրական փաստաթղթերը ներկայացնել են ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով: Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը մինչև սեպտեմբերի 3-ը բոլոր հայտերը կուսումնասիրի եւ կհայտարարի այն քաղաքական ուժերի անվանումները, որոնք կմասնակցեն սեպտեմբերի 23-ին կայանալիք արտահերթ ընտրություններին: Քարոզարշավը տեղի կունենա սեպտեմբերի 10-21-ը:
Երեւանի ավագանու արտահերթ ընտրություններին մասնակցելու համար ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով անհրաժեշտ փաստաթղթեր է ներկայացրել 13 քաղաքական ուժ՝ 4 դաշինք եւ 9 կուսակցություն: Սա աննախադեպ թիվ է տեղական ընտրության համար: Հիշեցնենք, որ Երեւանի վերջին ընտրության ժամանակ առաջադրվել էր ընդամենը երեք ուժ՝ ՀՀԿ-ն ԵԼՔ դաշինքը եւ Երկիր Ծիրանի կուսակցությունը: Քաղաքական դերակատարություն ունեցող մյուս մեծ ու փոքր կուսակցությունները հրաժարվել էին մասնակցել այդ ընտրություններին՝ հիմնականանում աչքի առաջ ունենալով 2017 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների դառը փորձն ու էլ ավելի խորացած անվստահությունը հայաստանյան ընտրական համակարգի, մշտապես կեղծվող ընտրությունների հանդեպ:
Այսպիսով, ընտրություններին մասնակցելու հայտ ներկայացրած դաշինքներն են՝ «Իմ քայլը» դաշինքը, «Երևանի հանրություն» դաշինքը, «Երեւանցիներ» դաշինքը, «Լույս» դաշինքը:
«Իմ քայլը» դաշինքում ընդգրկված են վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած «Քաղաքացիական պայմանագիր» եւ «Առաքելություն» կուսակցությունները, ինչպես նաեւ հեղափոխությանը մասնակցած քաղաքացիական ակտիվիստներ, հասարակական գործիչներ ու անհատներ:
Խորհրդարանում ՔՊ-ի դաշնակից «Լուսավոր Հայաստան» ու «Հանրապետություն» կուսակցությունները մասնակցում են միասնական դաշինքով, որին տվել են «Լույս» անվանումը:
«Երեւանի հանրություն» դաշինքը ձեւավորել են ԳԱԼԱ եւ կանաչների կուսակցությունները, այստեղ ներկայացուցիչներ են ընդգրկված նաեւ հասարակական-քաղաքական այլ միավորումներից: «Երեւանցիներ» դաշինքը այնքան էլ հայտնի չէ:
Ընտրություններում առաջադրված 9 կուսակցություններն են՝ ԲՀԿ-ն, ՀԺԱՄ-ը, ՀՅԴ-ն, ՀՀՇ-ն, «Ռեֆորմիստներ», «Հայկազուններ», «Ժառանգություն», «Օրինաց երկիր», «Երկիր Ծիրանի» եւ «Ժողովրդավարական ուղի» կուսակցությունները: Ինչպես նկատելի է՝ նախկին իշխող ուժը՝ ՀՀԿ-ն, ընտրություններին չի մասնակցում:
Առաջադրված գրեթե բոլոր ուժերն էլ հայտարարում են, թե դիմացիներին համարում են ոչ թե թշնամիններ, ինչպես շատ դեպքերում եղել է նախկինում, այլ՝ մրցակիցներ, զերծ են մնալու քարոզչական ու հակաքարոզչական կեղտոտ տեխնոլոգիաներ օգտագործելուց, իրար մրոտելուց եւ ներկայացնելու են սեփական ծրագրերը, մոտեցումները Երեւանի խնդիրներին ու զարգացմանը: Այսինքն, մտնելու են ազնիվ ու արդար մրցապայքարի մեջ՝ նոր Հայաստանի եւ սիրո ու համերաշխության տրամաբանության լույսի տակ:
Եթե առաջադրված քաղաքական ուժերը, իրոք, պահեն իրենց այս խոստումը եւ չդիմեն նախկին ընտրություններից հայտնի կեղտոտ մեթոդներին, ընտրական գործընթացի լավ ավանդույթ կձեւավորվի եւ հասարակության մեջ էլ բաժանարար գծերը կվերանան, ինչը շատ կարեւոր է նոր Հայաստանի համար:
Այս ընտրությունների մյուս առանձնահատկությունն այն է, որ առաջադրված ուժերի մեջ ընդգծված չէ ավանդական իշխանություն-ընդդիմություն բաժանումը: Այդ բաժանումը մասնակիորեն տեղի կունենա Երեւանի ընտրություններից, իսկ հիմնարար կերպով՝ խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններից հետո:
Համլետ Կիրակոսյան
©progressgyumri.am Armenian News/Analyses/Research/Interview/Monitoring:
Tel: +37498 691-690; E-mail: progressgyumri@gmail.com
Հայաստանը հեղափոխության ամրապնդման ու հակահեղափոխության փորձերի կիզակետում
Հայաստանի վերջին շաբաթների ներքաղաքական գործընթացների մեխը հեղափոխության շարունակություն-հակահեղափոխություն դիմակայությունն է, ինչքան էլ որոշ շրջանակներ պնդեն, թե հակահեղափոխության օջախ հանրապետությունում չկա ու չի կարող լիել: Այս արտահայտության փոխարեն ավելի ճիշտ կլինի օգտագործել հակահեղափոխության հաջողության հնարավորություն չկա, կամ քիչ կա, իսկ որ հակահեղափոխություն անելու մտադրություններ ու ծրագրեր նախկին իշխանությունն ու նրա շուրջը համախմբված ուժերն ունեն, անկասկած է: Այս մասին փաստում են վերջին շրջանում ներքաղաքական դաշտում տեղի ունեցող գործընթացները: Այսինքն՝ պետք չէ ոչ գերագնահատել, ոչ էլ թերագանահատել հակահեղափոխության գոյությունն ու հեռանկարը: Թեկուզ եւ՝ քիչ հավանական իրագործման առումով:
Հակահեղափոխական կամ ռեւանշիստական ուժերն աշխուժացան հատկապես Ռոբերտ Քոչարյանի՝ քաղաքականություն վերադառնալու հայտարարությունից հետո: Իսկ այդ հայտարարությունն արվեց Մարտի 1-ի գործով նրա հանդեպ մեղադրանք առաջադրելուց, կալանավորելուց, ապա կալանքից ազատելուց հետո: Ռոբերտ Քոչարյանի քաղաքական հայտն ուղղակիորեն կապվում է Մարտի 1-ի գործի հետ եւ առաջին հերթին ունի ինքնապաշտպանության ներքին բովանդակություն ու դրդապատճառ:
Ռոբերտ Քոչարյանի կալանքից ազատումը, հասկանալի է, ժամանակավոր է, եւ ահա նա իրեն ներկայացված մեղադրանքը փորձում է տեղափոխել քաղաքական հարթություն, իրեն ներկայացնել որպես քաղաքական հալածյալ՝ իր համար ցանկալի այդ կարգավիճակը դիտարկելով որպես զրահապատյան: Իրականության մեջ Մարտի 1-ի գործը բացառապես իրավական դաշտում է, ներկայացված մեղադրանքը, ըստ շատ իրավաբանների, առավել քան լավ հիմնավորված:
Եթե Մարտի 1-ի գործը լիներ քաղաքական պատվեր, ինչպես կարծում են Ռ. Քոչարյանն ու իրենց ձայնակցող ՀՀԿ-ական պատգամավորները, ապա Վերաքննիչ դատարանը ոչ մի դեպքում նրա վրայից կալանքի որոշումը չէր հանի: Նոր իշխանությունը հաստատ դա անելու միջոցներ ու մեթոդներ կգտներ, ինչի մասին լավ գիտի Ռոբերտ Քոչարյաննը, եւ ինչը ինքն ու իր հետնորդ Սերժ Սարգսյանն բազմաթիվ անգամներ արել են իրենց իշխանավարման տարիներին: Սակայն նոր իշխանությունը որդեգրել է այլ ճանապարհ. որեւէ կերպ չխառնվել ու չազդել դատական համակարգի գործունեության ու որոշումների վրա:
Ի դեպ, Վերաքննիչ դատարանի որոշման առումով կարելի ասել հակառակը. Որոշումն ընդունած դատարանի վրա ազդել է նախկին իշխանությունը: Մամուլում օրերս հրապարակվեց այն սխեման ու դրա մասնակից իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչների անունները, որով դատավոր Ալեքսանդր Ազարյանն ընդունել է այդ որոշումը, որը իրավաբաններից շատերն համարում են անօրինական: Դատարանների ու դատավորների վրա նախկին իշխանության ազդեցության մասին հստակորեն հայտարարեց նաեւ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ օգոստոսի 17-ին Երեւանի Հանրապետության հրապարակում կառավարության պաշտոնավարման 100 օրվան նվիրված հանրահավաքում: Նա խստորեն զգուշացրեց նման գործելակերպով առաջնորդվող դատավորներին խաղ չանել հեղափոխության ու ժողովրդի հետ:
Ընդհանրապես այդ հանրահավաքում Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը շատ հանգուցային է: Ի թիվս այլ հարցերի՝ նա խոսեց նաեւ հեղափոխական կառավարության ծրագրած նոր քայլերի, ավելի ճիշտ՝ մտադրությունների մասին. փոփոխություն կատարել Սահմանադրության մեջ եւ ստեղծել անցումային արդարադատության մարմիններ: Հասկանալի է, որ այս երկու քայլն էլ միտված է հեղափոխութությունը ամրապնդելու եւ հակահեղափոխություն թույլ չտալու համար:
Սահմանադրական փոփոխությունը ենթադրում է կետ ավելացնել խորհրդարանի լուծարման հոդվածում եւ այնտեղ ավելացնել ինքնալուծարման դրույթը, քանի որ գործող կարգով մեծ է վտանգը, որ հանրապետական պատգամավորներն ու նրանց աջակիցները (առաջին հերթին՝ ՀՅԴ-ականները, որոնք լինելով նոր կառավարության մաս, հանդես են գալիս Ռ. Քոչարյանի պաշտպանությամբ) կարող են 2019 թվականի մայիսին անվստահություն հայտնել Նիկոլ Փաշինյանին ու ընտրել սեփական վարչապետին: Ինչքան էլ ՀՀԿ-ի՝ հանրության մեջ զրոյական վարկանիշի պայմաններում այս սցենարն անհավանական թվա, այնուամենայնիվ, պետք է աչքի տակ ունենալ այդ տարբերակը, մանավանդ բոլորս էլ լավ գիտենք, թե նախկին ռեժիմը ինչպիսի ինտրիգների ու մութ գործերի է ընդունակ: Այս պահը իր ելույթում շեշտեց նաեւ Նիկոլ Փաշինյանը:
Անցումային արդարադատության մարմինների ստեղծման անհրաժեշտությունը ծագել է դատական համակարգի՝ դեռեւս կիսով չափ նախկին իշխանության ազդեցության ոլորտում գտնվելու իրողությունից: Նաեւ՝ այն իրավական բացերից ու սողանքներից, որոնք կան օրենսդրության մեջ արդյունավետ արդարադատություն իրականացնելու, կոռոպցիոն սխեմաները բացահայտելու, տարիներով քաղաքացիների խախտված իրավունքները վերականգնելու ուղղությամբ:
Նիկոլ Փաշինյանի այդ ելույթից հետո ՀՀԿ-ական պատգամավորները սկսեցին իրենց նույնահանգ երգը՝ իբր երկրում բռնապետություն հաստատելու, մարդու իրավունքները ոտնահարելու, խոսքի ազատությունը սահմանափակելու մասին: Այսինքն՝ նկարագրեցին մի վիճակ, որը բնորոշ էր իրենց իշխանության տարիներին: Միայն այդ հանգամանքն արդեն աբսուրդ է դարձնում նրանց հայտարարությունները:
Ինչպես նշվեց վերեւում՝ ՀՀԿ-ականների այս ակտիվությունը, կոշտ հայտարարությունները ուղղակիորեն կապված են իրենց ռեւանշիստական ծրագրերի ու նկրտումների հետ: Այդ ծրագրերը լավ երեւում են նաեւ տեղեկատվական դաշտում եւ այնտեղ մղվող քարոզչական պայքարում:
Մինչ Ռոբերտ Քոչարյանի շուրջ համախմբված քրեաօլիգարխիկ ուժերը հակահեղափոխության՝ թող որ այս պահին թույլ փորձեր են անում, հեղափոխական իշխանությունը արդեն գործուն քայլեր է իրականացնում հեղափոխական մեթոդները կյանքի կոչելու ուղղությամբ: Նիկոլ Փաշինյանի հանձնարարականով փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանը արդեն նախապատրաստական աշխատանքներ է կատարում Սահմանադրական փոփոխությունների ու անցումային արդարադատության մարմիններ ստեղծելու ուղղությամբ: Հատկապես այս վերջինից կոռուպցիայի մեջ թաթախված նախկին իշխանությունները սարսափում են, ինչը երեւաց նրանց ջղաձիգ հայտարարություններից:
Համլետ Կիրակոսյան
©progressgyumri.am Armenian News/Analyses/Research/Interview/Monitoring:
Tel: +37498 691-690; E-mail: progressgyumri@gmail.com
Գյումրու ավագանին 11 որոշում կայացրեց Ավագանու արտահերթ նիստի օրակարգում ընդգրկվել էր 11 հարց, բոլորն էլ ընդունվեցին
Գյումրու ավագանին 11 որոշում կայացրեց Ավագանու արտահերթ նիստի օրակարգում ընդգրկվել էր 11 հարց, բոլորն էլ ընդունվեցին: Զոհված, հաշմանդամություն ունեցող զինծառայողների, ծնողազուրկ ու սակավ ապահովված բազմազավակ ընտանիքներին, որպես նվիրատվություն, հատկացվեց 500 հազար դրամ՝ այդ ընտանիքների 7-13 տարեկան երեխաների ամառային հանգիստը 2018 թվականի հուլիսի 8-27-ը Հանքավանի «Արագած» եւ «Հեքիաթային կիրճ» ճամբարներում կազմակերպելու նպատակով: Գյումրու ավագանին նաեւ կողմ քվեարկեց մարզիկներին ու մարզիչներին դրամական պարգեւներ եւ հավելավճարներ հատկացնելուն: Գյումրու Գործարանային փողոց N 2/6 հասցեի հողամասը 99 տարի ժամկետով անհատույց օգտագործման իրավունքով տրամադրվեց «Ֆրանկ Մյուլլեր» ընկերությանը՝ արհեստագործական կենտրոնի վերածելու նպատակով: «Ստ.Ալիխանյանի անվ.տիկնիկային թատրոն»-ի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար նշանակվեց Արմենուհի Մանուկյանը: Գյումրի համայնքի սեփականությունը հանդիսացող Մհեր Մկրտչյան փողոց N 47/6 հասցեի 0,12879 հեկտար մակերեսով հողամասը 99 տարի ժամկետով անհատույց օգտագործման տրամադրվեց «Օյունջյան» բարեգործական հիմնադրամին՝ համերգասրահ կառուցելու նպատակով: Հիմնադրամը ներկայում նույն հասցեում գտնվող Գյումրու ժողգործիքների պետական նվագախմբի համար նոր կառույց է գտնելու, որից հետո միայն նշված հասցեում ընթանալու են նոր համերգասրահի կառուցման աշխատանքները:
Մոնիտորինգի արդյունքների ամփոփում
✅«Գյումրու առաջընթաց» քաղաքացիական հասարակության զարգացման կենտրոն» ՀԿ-ի «Երկխոսություն՝ հանուն ժողովրդավարության» ծրագրի շրջանակներում հուլիսի 5-ին ներկայացվեց «Գյումրու ավագանու գործունեության և ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման՝ Շիրակի մարզից ընտրված ԱԺ 6 պատգամավորների գործունեության մոնիտորինգի» զեկույցները, որին հաջորդեց քննարկումը: Ծրագրի նպատակն է հանրային իրազեկման և վերահսկողության միջոցով նպաստել ՏԻՄ-երի եւ Ազգային ժողովի պատգամավորների գործունեության թափանցիկության եւ հաշվետվողականության ապահովմանը՝ դիտարկելով Գյումրու ավագանու և ՀՀ խորհրդարանը ձևավորած քաղաքական ուժերի, մասնավորապես, Շիրակի մարզից ընտրված ԱԺ պատգամավորների գործունեությունը:
✅Գյումրու ավագանու գործունեության մոնիտորինգի զեկույցի հիմքում ընկած ուսումնասիրության նպատակն է եղել վերլուծել 2016 թ. ընտրությունների արդյունքում Գյումրու ավագանու ձեւավորման ընթացքը, ավագանու 2017 թ. եւ 2018 թվականի հունվար-մայիս ամիսների գործունեությունը, բացահայտել գործունեության հետ կապված իրավակիրառական եւ օրենսդրական խնդիրները, բացահայտված խնդիրների լուծման համար առաջարկել կարգավորման մեխանիզմներ: Ուսումնասիրվել է համապատասխան օրենսդրությունը, Գյումրու ավագանու կանոնակարգը, ընդունած այլ իրավական ակտերը, ավագանու նիստերին նրանց մասնակցությունը, ավագանու խմբակցությունների եւ ավագանու անդամների ակտիվությունը եւ գործունեությունը, ինչպես նաեւ մամուլի հրապարակումները եւ Գյումրու քաղաքապետարանի համացանցային պաշտոնական կայքը. www.gyumricity.am:
✅ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման Շիրակի մարզից ընտրված ԱԺ 6 պատգամավորների մոնիտորինգի նպատակն է գնահատել ԱԺ Շիրակի մարզից կուսակցությունների տարածքային ընտրացուցակներով ընտրված պատգամավորների գործունեության արդյունավետությունը՝ նպաստելով քաղաքական գործիչների պատասխանատվության, հաշվետվողականության ու քաղաքացիների՝ պահանջատեր լինելու զգացողության խթանմանը: Մոնիտորինգի շրջանակում հավաքագրվել և վերլուծվել է պատգամավորների մամուլի հրապարակումները, հարցազրույցները, ԱԺ նիստերին ունեցած ելույթները, ինչպես նաև հարցման ի պատասխան՝ պատգամավորների գրասենյակի կողմից տրամադրված տեղեկատվությունը: ✅Դիտարկվել է նաև ՀՀ ԱԺ պաշտոնական կայքէջում զետեղված հրապարակային տվյալների՝ օրինագծերի քննարկումների, քվեարկությունների և parliamentmonitoring.am-ում տեղադրված վիճակագրական տվյալները: Ի հավելումն՝ ամփոփ կերպով համեմատական վերլուծության է ենթարվել նաև բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց՝ էթիկայի հանձնաժողով՝ ԱԺ պատգամավորների ներկայացրած գույքի և եկամուտների հայտարարագրերի հիմնական տվյալները պաշտոնը ստանձնելու օրվա դրությամբ և դրանից հետո: Մոնիտորինգի ամփոփ զեկույցը կհանդիսանա նաև ուղեցույց՝ հետագա ընտրություններում ընտրողների մոտ հստակ և հիմնավոր կողմնորոշում ձևավորելու համար:
#DialogueforDemocracy
www.progressgyumri.am
Գյումրու ավագանին աննախադեպ որոշումներ կայացրեց
Այսօր Գյումրու ավագանու այսօրվա նիստին մասնակցեց 26 ավագանու անդամ։ Օրակարգ էր ընդգրկվել 23 հարց, ընդունվեց 22 որոշում։
Ավագանու որոշմամբ հուլիսի վերջին Գյումրու Աբովյան եւ Չերազ փողոցների խաչմերուկում տեղադրվելու է հայ հայտնի մարզիկ, Կ.Պոլսի եւ Հայաստանի Հանրապետության սկաուտական շարժման հիմնադիրներից Վահան Չերազի արձանը։ Նախաձեռնությունը ՀՅԴ կուսակցությանն է, տեղադրվելու է վերջիններիս ֆինանսական աջակցությամբ։
Գյումրու ավագանին որոշեց նաեւ դրամական աջակցություն ցուցաբերել համայնքապատկան որոշ կառույցների եւ սոցիալապես անապահով ընտանիքների։
ԳԱԼԱ խմբակցության առաջարկությամբ եւ նախաձեռնությամբ օրակարգ էր ընդգրկվել 2006 թվականի օգոստոսի 30-ի ՀՀ պաշտպանության նախարար Սերժ Սարգսյանին, 2002 թվականի դեկտեմբերի 17-ի ՀՀ նախագահի թեկնածու Ռոբերտ Քոչարյանին, 2006 թվականի օգոստոսի 30-ի գեներալ-լեյտենանտ Գորիկ Հակոբյանին, 2016 թվականի օգոստոսի 12-ի «Փյունիկ» մարդկային ռեսուրսների զարգացման համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Լեւոն Սարգսյանին «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի» կոչում շնորհելու մասին որոշումներն ուժը կորցրած ճանաչելու նախագծեր: ԳԱԼԱ-ն ավագանու անդամներին առաջարկել էր զրկել նշված անձանց «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի» կոչումից:
ՀՀ 3-րդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի» կոչումից զրկվեց ավագանու 18 անդամի կողմ քվեարկությամբ, ՀՀ 2-րդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը` 17 եւ Սերժ Սարգսյանի եղբայր Լեւոն Սարգսյանը` 16 ավագանու անդամի կողմ քվեարկության արդյունքում:
Իսկ ԱԱԾ նախկին տնօրեն Գորիկ Հակոբյանը «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի» կոչումից հետմահու չզրկվեց, ԳԱԼԱ-ի այս նախագծին կողմ քվեարկեց ներկա 26 ավագանու անդամից 7-ը:
Բացառությամբ Լ.Սարգսյանի, մյուս երեք անձանց «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի» կոչումը շնորհվել էր Գյումրու նախկին ՏԻՄ-ի ղեկավարման ընթացքում, երբ քաղաքապետ էր Վարդան Ղուկասյանը:
Ավագանին միաձյան որոշեց Գյումրի համայնքի ավագանու հինգերորդ նստաշրջանի առաջին նիստի գումարման օր սահմանել 2018 թվականի սեպտեմբերի 11-ը։
Շիրակի մարզի 2 պատգամավոր դուրս են եկել ՀՀԿ խմբակցությունից
Ազգային ժողովի ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Ֆելիքս Ցոլակյանը պաշտոնապես հայտարարել է խմբակցությունից դուրս գալու իր որոշման մասին: Հայտարարության մեջ ասվում է.«Հարգելի հայրենակիցներ, ցանկանում եմ տեղեկացնել, որ դուրս եմ գալիս Ազգային Ժողովի «ՀՀԿ» խմբակցությունից։ Թերևս բոլորին է հայտնի, որ երբևէ որևէ կուսակցության անդամ չեմ եղել, իսկ սույն թվականի մայիսի մեկին տեղի ունեցած վարչապետի ընտրությունից հետո, փաստացի, դադարել է նաև համագործակցությունը «ՀՀԿ» խմբակցության հետ։
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ազգային Ժողովի պատգամավոր եմ ընտրվել ռեյտինգային ընտրակարգով և ունեմ ուղղակի պարտավորություններ իմ օգտին քվեարկած մեր հայրենակիցների և ողջ Շիրակ աշխարհի առջև՝ շարունակելու եմ հանդես գալ որպես անկախ պատգամավոր և ներկայացնել մեր ժողովրդի խնդիրները։ Խաղաղություն բոլորիս»։
Ավելի վաղ, խորհրդարանական ՀՀԿ խմբակցությունից դուրս գալու մասին հայտարարել էր Ազգային ժողովի պատգամավոր Արման Սահակյանը:
Հունիսի 2-ին, ֆեյսբուքյան իր էջում Արման Սահակյանը գրել է. «Տեղեկացնում եմ ձեզ, որ դիմումիս համաձայն դուրս եմ գալիս ԱԺ Հանրապետական խմբակցությունից և այսուհետ որպես պատգամավոր կենտրոնանալու եմ գլխավորապես Գյումրու խնդիրների և Հայաստանի տնտեսության զարգացման հարցերի շուրջ: Պատրաստ եմ ակտիվորեն աջակցել թե´ գործող իշխանության, թե´ ընդդիմության իմ ընկերների` զարգացման տանող բոլոր նախաձեռնություններին, պատրաստվում եմ ավելի ակտիվ լինել մեր տնտեսության կայացման ճանապարհին առկա և առաջ եկող մարտահրավերները մատնացույց անելու հարցում»,- գրել է պատգամավորը: Նշենք, որ 2 պատգամավորներն էլ ընտրվել էին Շիրակի մարզից:
Հետհեղափոխական երկիշխանություն
Թավշյա հեղափոխությունից հետո Հայաստանում ստեղծվել է ոչ ստանդարտ ներքաղաքական վիճակ: Գործադիր իշխանությունը պատկանում է հեղափոխական ուժերին՝ իր վարչապետով, նախարարներով, ուժային երկու կառույցի՝ Ազգային անվտանգության ծառայությունով ու ոստիկանությամբ:
Սակայն գործադիր իշխանությունը կրող ուժը՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի թիմը, խորհրդարանում փոքրամասնություն է: Ազգային ժողովում Նիկոլ Փաշինյանի իրական քաղաքական թիմը ԵԼՔ դաշինքն է: Հեղափոխությանը միացած եւ կառավարությունում մի քանի պորտֆելներ ստացած Ծառուկյան դաշինք-ԲՀԿ-ին ու ՀՅԴ-ին թեեւ դե յուրե Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական թիմ չի կարելի համարել, սակայն ներքաղաքական այս փուլում խորհրդարանում նրանք հանդես են գալիս ու գալու նույն ճակատում: Այս ամենով հանդերձ, այս երեք ուժերը խորհրդարանում փաստացի փոքրամասնություն են եւ չեն կարող սեփական ուժերով անհրաժեշտ օրինագծեր անցկացնել:
Ազգային ժողովում քաղաքական մեծամասնություն շարունակում է մնալ ՀՀԿ-ն, որն իրեն ընդդիմություն է հռչակել Նիկոլ Փաշինյանի գործադիր իշխանությանը: Այսինքն՝ ՀՀԿ-ն չլինելով Հայաստանը ղեկավարող իշխանական ուժ, շարունակում է մնալ իշխանություն խորհրդարանում, ինչը նշանակում է, որ երկրի քաղաքական շատ հարցեր չեն կարող լուծվել առանց ՀՀԿ-ի մասնակցության: Բացի այդ, մեխանիկորեն նախկին ռեժիմի, այսինքն՝ ՀՀԿ-ի կամ նրա առանձին հատվածի ենթակայության տակ են մնում ուժային մյուս կառույցները՝ դատախազությունը, դատական համակարգը, Հատուկ քննչական ծառայությունը, Քննչական կոմիտեն:
Նիկոլ Փաշինյանն հայտարարել է, որ ինքը չի միջամտելու այս կառույցների գործունեությանը, հրահանգներ չի տալու նրանց, եւ ահա վերջիններս զրկված լինելով հրահանգով աշխատելու իրենց ավանդական եղանակներից, շարունակում են աշխատել նախկին մեթոդներով, այսինքն՝ իրենց աշխատանքում առաջնորդվել այն գործելակերպով ու հաստատված հարաբերություններով, ինչ ունեցել են Սերժ Սարգսյանի ու ՀՀԿ-ի իշխանության օրոք:
Հենց այս առումով էլ Հայաստանում ընթացող քաղաքական դրդապատճառներ ու երանգներ ունեցող դատավարությունները զգալի լարվածություն են ստեղծել հետհեղափոխական Հայաստանի համար: Քաղբանտարկյալների հարազատներն ու կողմնակիցները հույս ունեին, որ հեղափոխությունից հետո նրանք այս կամ այն եղանակով ազատ կարձակվեն: Սակայն դատավորները խոչընդոտում են քաղբանտարկյալների ազատ արձակման գործընթացին՝ առաջ բերելով վերջիններիս կողմնակիցների դժգոհոււթյունը եւ առիթ դառնալով բողոքի ակցիաների: Դրանք թեեւ հիմնականում ուղղված են գլխավոր դատախազի ու դատավորների դեմ, սակայն որոշ անհամբեր ազնիվների ու սադրիչների ուղղորդությամբ երբեմն նաեւ ուղղվում են նոր կառավարության ու Նիկոլ Փաշինյանի դեմ:
Բնական է, որ այս վիճակը ձեռնտու է ՀՀԿ-ին, որը, ինչպես երեւում է, չի համակերպվել իշխանությունը կորցնելու մտքի հետ, եւ ինչպես շատ վերլուծաբաններ ու փորձագետներ են կարծում, մտմտում են ռեւանշի ծրագրեր: Բացառված չէ, որ հենց նրանք են ուղորդում, ասենք, քաղբանտարկյալների կողմնակիցների դժգոհության սլաքները դեպի Նիկոլ Փաշինյանը, կազմակերպում սաբոտաժային որոշ ակցիաներ, սպասում նոր կառավարության անհաջողություններին՝ իշխանության վերադառնալու համար:
Հայաստանում ստեղծված այս վիճակը կարելի է ինչ-որ տեղ համարել երկիշխանություն, որը այնքան էլ նպաստավոր չէ երկրի բնականոն գործունեության համար, առավել եւս՝ այն նպատակների իրականացման համար, որոնք առաջ էր քաշել հեղափոխական շարժումը: Այդ նպատակներից առաջնայինը արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացումն է, որից առաջ պետք է կատարվեն մի քանի քայլեր՝ Ընտրական օրենսգրքի փոփոխություն, մասնավորապես ռեյտինգային համակարգի վերացում, փոփոխություններ Կուսակցությունների մասին օրենքում, ընտրական համակարգի բարելավում, քաղաքականության ու բիզնեսի տարանջատում:
Հայաստանում գործող գրեթե բոլոր քաղաքական ուժերը կողմնակից են թե արտահերթ ընտրություններին, թե նշված օրենսդրական փոփոխություններին, բացառությամբ ՀՀԿ-ի: ՀՀԿ-ն ընդդիմանում է արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին, հայտարարելով, թե դրա անհրաժեշտությունը չեն տեսնում: Թեեւ ՀՀԿ-ականներն ասում են, թե չեն խոչընդոտի կառավարության գործունեությանը, երկրի կայունությունը պահպանելու համար կողմ կքվեարկեն կառավարության բերած ծրագրերին ու օրինագծերին, սակայն նաեւ հասկացնում են, որ կողնակից չեն ընտրությունների հետ կապված օրենքներում արմատական փոփոխություններ կատարելուն: Հատկապես լսել անգամ չեն ուզում ռեյտինգային համակարգի վերացման մասին, քանի որ վերջինս փրկօղակ կարող է լինել ՀՀԿ-ի համար:
Իրավիճակի բարդությունն այն է, որ առանց ՀՀԿ-ի կամ ՀՀԿ-ական առնվազն մեկ տասնյակ պատգամավորների քվեարկության, վերը նշված խնդիրները չեն լուծվի: ՀՀԿ-ն ժողովրդական ճնշման տակ նախորդ փուլերում մի քանի անգամ նահանջել է: Հեղափոխության առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանն այժմ երկրի ղեկավարն է եւ հասկանալի է, որ ժողովրդական ճնշման եղանակն այսօր այնքան էլ նպատակահարմար չէ: Նոր իշխանության ներկայացուցիչներն այս օրերին հայտարարում են, թե այդ խնդիրները պետք է լուծվեն քաղաքական համաձայնությամբ:
ՀՀԿ-ում լավ հասկանում են, որ նոր ընտրությունների պարագայում իրենք կարող են չհայտնվել խորհրդարանում, քանի որ մինչեւ վերջին կաթիլը հեղինակազրկված են հասարակության աչքում: Նրանց ընդդիմանալու պատճառը հենց սա է: Բայց նաեւ լավ հասկանում են, որ ընդդիմանալը իրենց համար կարող է բերել անցանկալի գործընթացների: ԱԱԾ-ն ու ոստիկանությունը վերջին օրերին կոռուցիոն մի քանի սխեմաներ են բացահայտել, որոնք, հասկանալի է, կապվում են ՀՀԿ իշխանության մի քանի բարձրաստիճան ներկայացուցիչների հետ: Ադ բացահայտումների գործընթացը շարունակվում է, որը կարող է ի հայտ բերել էլ ավելի խոշոր ու աղմկահարույց գործեր: Սա համաժողովրդական ճնշումից ոչ պակաս ճնշում կարող է լինել ընդդիմացող ՀՀԿ-ի վրա:
Հ. Կիրակոսյան
©progressgyumri.am Armenian News/Analyses/Research/Interview/Monitoring:
Tel: +37498 691-690; E-mail: progressgyumri@gmail.com